Kuru üzümde erken hasat ton başına geliri düşürüyor

21 Eylül 2026 · TarımTR

Sultani çekirdeksiz üzümde hasat zamanı ve kuru madde oranı randımanı doğrudan belirlerken, ideal olgunluk öncesi yapılan bağ bozumu üreticinin ton başına gelirinde 5 bin liraya varan kayba yol açıyor.

Sultani çekirdeksiz üzüm yetiştiriciliğinde üreticilerin hasat ve kurutma döneminde en çok takip ettiği göstergelerin başında randıman hesabı geliyor. Manisa İl Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerine göre, uygun kuru madde seviyesinde hasat edilen ve doğru kurutma koşullarına tabi tutulan Sultani çekirdeksiz üzümde yaklaşık 4 kilogram yaş üzümden 1 kilogram kuru ürün elde ediliyor. Bu teknik hesaplama doğrultusunda 1.000 kilogram yaş üzüm kurutulduğunda üreticinin eline yaklaşık 250 kilogram kuru üzüm geçiyor. Randımanın korunması işletme karlılığını doğrudan etkiliyor.

Kurutmalık üzümde verimi belirleyen temel unsur hasat anındaki suda çözünebilir kuru madde oranıdır. Manisa İl Tarım ve Orman Müdürlüğü teknik bültenlerinde, yüzde 22 ile yüzde 23 kuru madde seviyesine ulaşan bağlarda 4:1 randımanın yakalanabileceği vurgulanıyor. Buna karşın yüzde 18 ile yüzde 20 kuru madde seviyesinde erken hasat edilen üzümlerde kurutma randımanı yaklaşık 5:1 seviyesine geriliyor. Yeterli olgunluğa erişmeyen ürünlerde ise 5 ila 6 kilogram yaş meyveden ancak 1 kilogram kuru ürün alınabiliyor.

Bağdaki randıman değişimleri 1 ton yaş ürün üzerinden hesaplandığında üreticinin rekolte kaybı net bir şekilde ortaya çıkıyor. İdeal olan 4:1 randımanda 1 ton yaş üzümden 250 kilogram kuru ürün elde edilirken, 4,5:1 randımanda bu miktar 222 kilograma iniyor. Randımanın 5:1 düzeyine düşmesiyle üreticinin aldığı kuru ürün 200 kilograma, 6:1 oranında ise yaklaşık 167 kilograma kadar geriliyor. Sadece 4:1 ile 5:1 arasındaki verim farkı tek bir tonda 50 kilogramlık kuru üzüm kaybı yaratıyor.

Toprak Mahsulleri Ofisi, 15 Eylül tarihinde başlattığı 2026 sezonu bandırmalı çekirdeksiz kuru üzüm alımlarında kalite numaralarına göre resmi taban fiyatları ilan etti. TMO verilerine göre 7 numara kuru üzüm için kilogram başına 85 TL, 8 numara için 90 TL alım fiyatı belirlendi. Üst grupta yer alan 9 numara kuru üzüm 95 TL/kg ve 10 numara kuru üzüm 100 TL/kg fiyattan işlem görüyor. İdeal 4:1 randımanla 1 ton yaş üründen elde edilen 250 kilogram kuru üzümün brüt değeri 21.250 TL ile 25.000 TL arasında değişiyor.

Hasat randımanının 4:1 yerine 5:1 gerçekleşmesi durumunda ortaya çıkan 50 kilogramlık ürün açığı üretici gelirinde belirgin bir düşüşe neden oluyor. TMO 2026 fiyatları dikkate alındığında, 10 numara kalitedeki bir üründe 50 kilogramlık kayıp ton başına 5.000 TL brüt gelir azalışı anlamına geliyor. Benzer hesaplama 9 numara fiyatı üzerinden yapıldığında kayıp 4.750 TL seviyesinde gerçekleşiyor. Girdi maliyetleri hesaba katılmadığında dahi randıman düşüşü üreticinin brüt kazancını doğrudan aşağıya çekiyor.

Yaş üzümün kurutulması aşamasında tanede bulunan serbest suyun büyük kısmı buharlaşarak ortamdan uzaklaşır ve meyve hacmiyle birlikte ağırlığı da ciddi oranda azalır. Ancak başlangıçta salkımlardaki şeker ve kuru madde birikimi ne kadar yüksek olursa geriye kalan katı madde miktarı da o oranda artış gösterir. Manisa İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, tanedeki kuru madde oranı yüzde 22-23 bandına gelmeden yapılan hasatların su kaybını artırdığını ve nihai ürün tonajını belirgin biçimde düşürdüğünü aktarıyor.

Kurutmalık bağcılıkta bağ bozumu tarihini yalnızca geleneksel takvim günlerine bakarak planlamak üreticileri önemli randıman kayıplarıyla karşı karşıya bırakabiliyor. Manisa İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, yüzde 18-20 kuru madde ile hasat edilen üzümlerde 5:1, yüzde 22-24 seviyesine ulaşan bağlarda ise 4-4,5:1 randıman alındığını kaydediyor. Bu sebeple üreticilerin hasat kararını verirken refraktometre ölçümleriyle danedeki şeker ve kuru madde seviyesini düzenli olarak kontrol etmesi ve hedef orana ulaşmadan bağ bozumu yapmaması gerekiyor.

Kuru üzüm yetiştiriciliğinde kazanç hesabı sadece bağdan toplanan yaş tonajla değil, kurutma sonrası elde edilen net rekolte ve ürün kalitesiyle belirleniyor. Üreticilerin 4:1 oranını yakalayarak 1 ton yaş üründen 250 kilogram kuru üzüm alabilmesi için yüzde 22-23 kuru madde eşiğini mutlaka gözetmesi gerekiyor. TMO'nun 2026 yılı için açıkladığı 85 ila 100 TL arasındaki alım baremleri göz önüne alındığında, doğru zamanda hasat yapmak ton başına binlerce liralık ürün değerini güvenceye alıyor.

English