Araştırma süt tüketimi ile kanser riskini ilişkilendirdi

15 Eylül 2026 · ScienceDaily Beslenme

ABD'de yapılan kapsamlı bir anket, erkeklerin süt ürünleri ile prostat kanseri riski arasındaki bağlantıya dair farkındalığının düşük olduğunu, ancak bilgilendirildiklerinde tüketim tercihlerini değiştirmeye istekli olduklarını ortaya koydu.

Erkeklerde Süt Ürünleri ve Kanser Farkındalığı

Morning Consult tarafından 1985 yılında kurulan Sorumlu Tıp İçin Hekimler Komitesi (PCRM) adına ABD genelinde 1.102 erkeğin katılımıyla geniş kapsamlı bir anket çalışması gerçekleştirildi. Eylül ayı Prostat Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında yayımlanan anket verilerine göre, katılımcıların yalnızca yüzde 20'si süt ve süt ürünleri tüketiminin prostat kanseri riskini artırabileceği yönündeki bilimsel bulgulardan haberdar olduğunu bildirdi. Araştırma ayrıca erkeklerin sadece yüzde 20'sinin bir sağlık uzmanından beslenme ile prostat kanseri ilişkisi konusunda bilgi aldığını ortaya koydu.

Sorumlu Tıp İçin Hekimler Komitesi Diyetisyeni ve Beslenme Eğitimi Koordinatörü Noah Praamsma konuyla ilgili şu değerlendirmede bulundu:

"Hekimlerin ve diğer sağlık çalışanlarının, süt ürünlerinin tehlikeleri ve bitki temelli beslenmenin prostat kanseri üzerindeki faydaları konusunda daha fazla eğitime ihtiyacı var."

Tüketici Eğilimleri ve Etiketleme Talepleri

Anket çalışması, tüketicilerin gıda tercihlerinde sağlık riskleri konusunda bilgilendirildiklerinde önemli değişimler sergileyebileceğine işaret etti. Süt tüketimi ile artan kanser riski arasındaki ilişki kendilerine açıklandıktan sonra ankete katılan erkeklerin yüzde 66'sı süt ve süt ürünlerini tüketmekten kaçınabileceğini belirtti. Elde edilen bulgular doğrultusunda tüketicilerin ürün ambalajlarına yönelik beklentileri de ölçüldü. Ankete katılan erkeklerin yüzde 76'sı, tüketicileri olası riskler hakkında doğrudan bilgilendirmek amacıyla süt ürünlerinin ambalajları üzerine prostat kanseri uyarısı içeren etiketlerin konulması zorunluluğunu desteklediğini ifade etti.

Bilimsel Araştırmalar Süt Tüketimine İşaret Ediyor

Sorumlu Tıp İçin Hekimler Komitesi tarafından derlenen bilimsel kanıtlar, süt ve peynir gibi mandıra ürünlerinin yoğun tüketiminin prostat kanseri gelişimiyle ilişkili olabileceğini gösteren önceki çalışmaları öne çıkardı. Toplam 32 ayrı bilimsel çalışmayı kapsayan geniş ölçekli bir meta-analiz, yüksek miktarda süt ürünü tüketen bireylerde prostat kanseri riskinin daha yüksek seviyelerde seyrettiğine dair bulgular sundu. Araştırmacılar, bu ilişkinin kesin bir biyolojik nedensellik oluşturup oluşturmadığını tam olarak kanıtlamasa da gözlemsel verilerin dikkate değer bir risk artışıyla paralellik gösterdiğine vurgu yaptı.

Yağsız ve Az Yağlı Sütün Etkileri

İncelenen bilimsel çalışmalar süt ürünlerinin yağ oranlarına göre farklı risk ilişkileri sergilediğini ortaya koydu. Yapılan bir çalışmada, günde en az bir porsiyon yağsız veya az yağlı süt tüketen kişilerin, bu ürünleri nadiren içenlere kıyasla prostat kanserine yakalanma riskinin yüzde 19 daha yüksek olduğu tespit edildi. Toplam 3.612 erkeğin 8 ila 10 yıl boyunca izlendiği bir diğer araştırmada ise günde yaklaşık 3 porsiyon az yağlı süt ürünü tüketenlerin, günde bir porsiyondan az tüketenlere göre prostat kanseri geliştirme olasılığının iki katından fazla olduğu belirlendi.

Süt Tüketimi ve Prostat Kanseri Ölüm Oranı

Süt ürünleri tüketiminin yalnızca kanser teşhisiyle değil, hastalık kaynaklı ölüm oranlarıyla da ilişkili olabileceği kaydedildi. Toplamda 700.000'den fazla katılımcıyı içeren 11 çalışmanın meta-analizi, mandıra ürünleri tüketimi ile kanser mortalitesi arasındaki bağı inceledi. İncelenen kohortlardaki erkekler arasında en yüksek miktarda tam yağlı süt tüketen grubun, en az miktarda tüketenlere kıyasla prostat kanserinden hayatını kaybetme riskinin yüzde 50'ye kadar daha yüksek olduğu belirlendi. Uzmanlar, süt yağlarının ve süt proteinlerinin metabolik etkilerinin ileri araştırmalarla incelenmesi gerektiğini belirtti.

Bitkisel Beslenmenin Koruyucu ve İyileştirici Gücü

Bilimsel veriler, bitki bazlı beslenme modellerinin kanser riskini azaltmada oynadığı potansiyel rolleri ortaya koydu. Adventist Health Study-2 verilerine göre, vegan beslenen erkeklerin prostat kanseri riski diğer diyetleri uygulayanlara kıyasla yüzde 35 daha düşük bulundu. 2.000'den fazla prostat kanseri hastasını inceleyen bir başka çalışmada ise en çok bitkisel gıda tüketenlerde hastalığın ilerleme riskinin yüzde 56, nüksetme riskinin ise yüzde 59 daha düşük olduğu saptandı.

Sorumlu Tıp İçin Hekimler Komitesi Diyetisyeni ve Beslenme Eğitimi Koordinatörü Noah Praamsma konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı:

"İyi haber şu ki, ankete katılan erkeklerin çoğu meyve, sebze, tahıl ve baklagil tüketmenin kendilerini prostat kanserine karşı korumaya yardımcı olabileceğini biliyordu ve araştırmalar yüzde 100 bitki temelli beslenmenin en faydalısı olduğunu gösteriyor."

ABD Verileri ve Prostat Kanseri Tehdidi

Amerikan Kanser Derneği'nin 2024 yılı yıllık raporuna göre prostat kanseri, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki erkekler arasında en sık teşhis edilen kanser türü olmaya devam ederken, kansere bağlı ölümlerde de ikinci sırada yer alıyor. Amerikan Kanser Derneği projeksiyonlarına göre 2026 yılında ABD genelinde 333.830 yeni prostat kanseri vakasının teşhis edileceği ve 36.320 kişinin bu hastalık nedeniyle yaşamını yitireceği tahmin ediliyor. Bu veriler, beslenme alışkanlıklarının ve tarımsal gıda tercihlerinin halk sağlığı stratejilerindeki önemini bir kez daha gündeme taşıyor.

English