Tarlada 100 Lira Markette 500 Lira
· GıdaTarım
Ege Bölgesi'nde zeytinyağı alım fiyatlarının litre başına 100 liraya kadar gerilemesi ve katlanan hasat maliyetleri, üreticiyi ağaçlarını kesme riskiyle karşı karşıya bırakıyor.
Tüccar Fiyatları ve Piyasa Uçurumu
Ege Bölgesi ve Türkiye'nin önemli zeytin merkezlerinden Muğla'da hasat dönemi yaklaşırken, üreticiler ciddi bir fiyat kriziyle karşı karşıya kaldı. Kalitesi yüksek memecik türü zeytinlerin yetiştirildiği bölgede tüccar alım fiyatları 100 TL'ye kadar gerilerken, asit oranına göre bu rakam daha da aşağı düşüyor. Market raflarında zeytinyağının litre fiyatı 500 TL barajını aşmışken üreticiye sunulan düşük fiyatlar tepki çekiyor. Milletvekili Cumhur Uzun piyasadaki dengesizliğe işaret ederek şunları söyledi:
"Zeytinyağının litre fiyatı marketlerde 500 lirayı bulurken, çiftçi tüccara 100 liraya, maksimum 150 liraya zeytinyağı satıyor. Çiftçi tüccarın inisiyatifine bırakılmış durumda. Oysa biz zeytinyağı ihracatı yapabilen ülkeler arasındayız. Ürünümüz bol. Ancak zaman zaman zeytinyağı ihracatına kısıtlamalar veya yasaklar getirilebiliyor. Çiftçi tüccarın eline kalıyor."
Artan İşçilik ve Hasat Maliyetleri
Tarlada bekleyen ürünün toplanması sürecinde katlanan işçilik giderleri, çiftçinin üretim dengesini tamamen bozuyor. Hasat zamanı çalışacak toplayıcıların günlük yevmiye ücretleri 4 bin TL seviyesini geçerken teknik iş gücü maliyeti daha da yükseliyor. Milletvekili Cumhur Uzun, sahadaki masrafları şu sözlerle aktardı:
"Toplayıcı, yevmiyeci ücretleri de 4 bin lirayı aşmış durumda. Zeytini sırıklarla, makinelerle silkelemek için görevlendirilenlerin ücretleri ise 7-8 bin liraya kadar çıkabiliyor. Bu şartlar altında zeytini ağacından toplayıp da bundan para kazanmak ve geçinmek neredeysek imkansız"
Yıllık bakım ve gübre masrafları da eklendiğinde üreticinin maliyet yükü taşınamaz seviyeye ulaşıyor.
Üreticinin Gelir Kaybı ve Çıkmazı
Yüksek hasat giderleri ve düşük alım fiyatları nedeniyle bölgede geleneksel "yarıcılık ve ortakçılık" modeli de tamamen tıkanmış vaziyette. Elde edilen zeytinyağının tüccara 100-150 TL bandında satılması, ortak çalışanların dahi emeklerini karşılamaya yetmiyor. Durumu özetleyen Milletvekili Cumhur Uzun şöyle konuştu:
"İnsanlar artık ‘yarıcılık-ortakçılığı’ bile bıraktılar. Çünkü topladıkları zeytini yağ yapıp 100-150 liraya satabiliyorlar. Bu, günlük emeklerini bile karşılamıyor"
Benzer tablonun daha önce narenciye ve kavunda da görüldüğünü hatırlatan Milletvekili Cumhur Uzun, üreticinin teşvik edilmesini ve ürünün değerinde alınmasını talep ederek uyardı:
"Topladığına değmediği için ürün dalında kalıyor. Üretici ağaçları kesmek zorunda kalıyor"