Türkiye ile AB arasında tarım ticareti 11,4 milyar dolara ulaştı

3 Kasım 2026 · Milliyet Ekonomi

Türkiye-AB tarım ticareti 2026'nın ilk 9 ayında 11,4 milyar dolara çıkarken IPARD destekleriyle 3,4 milyar avroluk kırsal yatırım yapıldı.

Ankara'da kritik tarım zirvesi

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünde gerçekleştirilen Türkiye-AB Yüksek Düzeyli Tarım Diyaloğu 3. Toplantısı'na katılarak iki taraf arasındaki stratejik ortaklığı ve geleceğe dönük hedefleri masaya yatırdı. Üst düzey zirvede gıda arz güvenliği, kırsal kalkınma politikaları ve IPARD Programı'nın geleceği kapsamlı bir biçimde ele alındı. Bakan Yumaklı, Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki tarımsal diyaloğun bölgesel istikrar açısından hayati bir işlev gördüğünü ifade etti. Gerçekleştirilen görüşmelerde tarım ve gıda ticaretinin derinleştirilmesi hedeflenirken, sürdürülebilir tarım adımlarının ortak refaha sunacağı katkılar değerlendirildi. Toplantı, karşılıklı kurumsal işbirliğinin güçlenerek devam edeceği yönünde güçlü mesajlar verdi.

Küresel krizler ve gıda güvenliği

Bakan İbrahim Yumaklı, küresel ölçekte yaşanan jeopolitik krizler nedeniyle bu temasların her zamankinden çok daha büyük stratejik önem taşıdığını vurguladı. Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın ve Orta Doğu'daki askeri çatışmaların lojistik tedarik koridorlarını baskıladığını belirten Yumaklı, iklim krizi ve su stresinin tarımsal üretim sistemlerini doğrudan zorladığını aktardı. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, gıda arz güvenliğine ilişkin yaptığı değerlendirmede şu ifadeleri kullandı:

"Böylesine kritik bir konjonktürde aday ülke ve stratejik ortak Türkiye ile AB arasında tarım alanındaki işbirliği her zamankinden daha önemli hale gelmiştir. Bu işbirliğinin güçlendirilmesi, tercihten öte bölgesel istikrarın ve ortak refahın desteklenmesi açısından stratejik bir zorunluluktur. Türkiye, güçlü üretim kapasitesi, coğrafi konumu ve lojistik altyapısıyla Avrupa'nın ve bölgemizin gıda arz güvenliğinde kilit bir rol oynamaktadır."

Bakan Yumaklı ayrıca yürütülen diplomatik çabalar neticesinde Karadeniz Tahıl Girişimi ile 33 milyon tondan fazla gıdanın küresel piyasalara ulaştırıldığını hatırlattı.

İkili tarım ticaretinde rekor artış

Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine göre Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki karşılıklı ticaret hacmi istikrarlı biçimde yükselmeyi sürdürüyor. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, ticaret rakamlarına ve pazara erişim imkanlarına ilişkin olarak şunları kaydetti:

"İkili ticaretimiz her geçen yıl güçlenmektedir. 2025'te AB'ye gerçekleştirdiğimiz tarım ihracatı 8,3 milyar dolar düzeyine ulaşmıştır. 2026 yılının 9 ayında ikili tarım ticareti hacmimiz ise geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 10,7 artış göstererek yaklaşık 11,4 milyar dolara yükselmiştir. Bugünkü görüşmemizde bu olumlu seyrin sürdürülmesi ve ticari ilişkilerimizin daha ileriye taşınmasını ele aldık. Bu kapsamda karşılıklı pazara erişim imkanlarının iyileştirilmesiyle tarım ve işlenmiş tarım ürünlerindeki tercihli ticaret rejiminin geliştirilmesini değerlendirdik. Ayrıca coğrafi işaretlerin karşılıklı korunması konusundaki işbirliğimizi ilerletme yönündeki arzumuzu dile getirdik."

Görüşmede taraflar arasında ticari engellerin kaldırılmasının ve tercihli ticaret rejiminin geliştirilmesinin önemine dikkat çekildi.

Coğrafi işaretlerde yeni hedefler

Görüşmelerde Türk tarım ürünlerinin uluslararası pazarlarda korunması ve tescil edilmesi konusu da detaylı biçimde ele alındı. Bakan Yumaklı, son 3 yılda yürütülen yoğun çalışmalar sonucunda 28 yeni ürüne AB tescili alındığını duyurdu. Böylece Avrupa Birliği nezdinde tescil edilmiş Türk coğrafi işaretli ürün sayısının 46'ya yükseldiği ifade edildi. Süreci devam eden ve yakın zamanda kesin tescil alması beklenen 8 ürünün daha bulunduğunu belirten Yumaklı, ürünlerin katma değerini artırmayı hedeflediklerini bildirdi. Bu adımların yerel üreticilerin gelirlerini yükselteceği ve geleneksel tarımsal mirasın küresel ölçekte güvence altına alınacağı kaydedildi.

Kırsal kalkınmada IPARD yatırımları

Türkiye ile Avrupa Birliği ortaklığının kırsaldaki en somut örneğinin IPARD olduğunu dile getiren Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, programın sağladığı katkıyı şu sözlerle aktardı:

"Bu programlarda bugüne kadar yaklaşık 27 bin proje desteklenmiş, 3,4 milyar avroluk yatırım ekonomimize kazandırılmış ve 107 binden fazla vatandaşımıza istihdam olanağı sunulmuştur."

Gelecek dönem planlamasında 2028-2034 bütçe döneminde de kaynakların artırılması gerektiğine değinen Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, işbirliği sürecini şöyle tamamladı:

"Böylece genç çiftçilerimizin, kadın girişimcilerimizin ve kırsal işletmelerimizin geleceğe dönük yatırımlarını daha güçlü şekilde destekleyebileceğiz. 2005'ten bu yana Türkiye, AB'ye üyelik hedefi doğrultusunda birçok alanda kapsamlı bir dönüşüm süreci yürütmektedir. Ortak çıkarlarımızın somut kazanımlara dönüştürülmesi, üyelik perspektifinin güçlendirilmesini ve ileriye taşınmasını gerektirmektedir. Bu çerçevede, önümüzdeki günlerde yayımlanacak 2026 Türkiye Raporu'nun, ülkemizin yapıcı çabalarını ve kaydettiği ilerlemeleri objektif bir yaklaşımla yansıtmasını bekliyoruz. Bu kapsamda, tarım alanındaki çalışmalarımızın ve işbirliğimizi geliştirme irademizin hakkaniyetli biçimde değerlendirileceğine inanıyoruz. Türkiye ile AB arasındaki Yüksek Düzeyli Tarım Diyaloğu'nun, düzenli, yapıcı ve sonuç odaklı bir anlayışla devam etmesini arzu ediyoruz."

Avrupa Birliği'nden Türkiye'ye övgü

Toplantıda konuşan AB Komisyonunun Tarımdan Sorumlu Üyesi Christophe Hansen, Türkiye'nin Avrupa için vazgeçilmez bir ticaret ortağı olduğunu belirtti. Ticari ilişkilerin iki tarafın çiftçilerine, üreticilerine ve uygun fiyatlı gıdaya erişen tüketicilere doğrudan fayda sağladığını ifade eden Hansen, Türkiye'nin stratejik lojistik gücünü övdü. AB Komisyonunun Tarımdan Sorumlu Üyesi Christophe Hansen yaptığı konuşmada şu değerlendirmede bulundu:

"Türkiye'nin tahılın Karadeniz üzerinden güvenli geçişini kolaylaştırmaya yönelik çabaları da dahil olmak üzere gıda güvenliğini destekleme konusundaki kararlı ve sürdürülebilir girişimlerini takdirle karşılıyoruz."

Ankara'daki temaslar, geleceğe yönelik ortak projelerin ve bütçe planlamalarının kararlılıkla sürdürülmesi temennileriyle noktalandı.

English