Küresel gıda fiyatları son iki yılın zirvesinde

21 Eylül 2026 · AA Tarım & Ekonomi

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü verilerine göre küresel gıda fiyatları, iklim anomalileri ve lojistik hatlardaki aksamalar sebebiyle Kasım 2022'den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerine göre, küresel gıda fiyatları olumsuz hava koşulları ve lojistik aksamalar sebebiyle Kasım 2022'den bu yana en yüksek seviyesine çıktı. FAO Gıda Fiyat Endeksi ağustos ayında aylık bazda yüzde 1,9 oranında artış kaydederek 133,3 puana ulaştı. Yıllık bazda yüzde 2,5 yükselen küresel gıda fiyatları, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın patlak verdiği Mart 2022 dönemindeki tarihi seviyenin hemen altında bulunuyor. Ağustosta endeksi oluşturan tüm ana emtia kalemlerinde topyekûn artış görüldü.

FAO verilerine göre ağustosta gıda gruplarının tamamında belirgin fiyat yükselişleri yaşandı. Şeker fiyatları aylık yüzde 11,9 artışla Haziran 2025'ten bu yana en yüksek düzeyine tırmandı. Aynı dönemde tahıl fiyatları yüzde 2,2, süt ürünleri yüzde 2,3 ve et fiyatları yüzde 1 artış kaydetti. Karadeniz sevkiyat problemleri ve Avrupa'daki kuraklık nedeniyle buğday fiyatları aylık yüzde 2,6 ve yıllık yüzde 15 arttı. Yem talebinin baskıladığı mısır fiyatları yüzde 2,5, pirinç fiyatları ise yüzde 0,5 yükseldi.

Küresel tarım piyasalarındaki yükselişin arkasında aşırı hava olayları ile uluslararası nakliye krizleri yer alıyor. Avrupa Birliği'ndeki kuraklığın şeker pancarı verimini düşürmesi, Asya ve Güneydoğu Asya'da El Nino etkisi, Brezilya'daki üretim kaybı ve Hindistan'ın gümrüksüz şeker ithalatı piyasaları sarstı. Bitkisel yağ fiyatları güçlü taleple Haziran 2022'den bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Kızıldeniz ve Babulmendeb Boğazı riskleri nedeniyle gemilerin Ümit Burnu'na yönelmesi yakıt, navlun ve sigorta maliyetlerini katladı.

FAO tarafından açıklanan üretim projeksiyonlarına göre, dünya tahıl üretiminin bu yıl geçen yıla kıyasla yüzde 2 oranında azalarak 2 milyar 980 milyon tona gerilemesi bekleniyor. Ürün bazındaki rekolte tahminlerinde dünya mısır üretiminin 1 milyar 309 milyon ton, buğday üretiminin 810,7 milyon ton ve pirinç üretiminin 553,1 milyon ton düzeyinde kalacağı hesaplanıyor. Stoklar makul seviyelerde seyretse de küresel üretim ve ticaretteki düşüş arz güvenliği endişelerini artırıyor.

Dünya Bankası emtia verilerine göre küresel gübre fiyat endeksi hazirandaki 156,1 puandan ağustosta 146,4 puana inerek yüzde 6,2 geriledi ve aylık düşüşü yüzde 1,9 oldu. Ürenin ton fiyatı haziran-ağustos döneminde yüzde 13,9 azalışla 453,1 dolardan 390 dolara, triple süper fosfat (TSP) yüzde 4,2 düşüşle 735,6 dolardan 704,4 dolara, potasyum klorür ise yüzde 3,9 azalarak 402,5 dolardan 386,9 dolara indi. Buna karşılık diamonyum fosfat (DAP) yüzde 1,2 artışla 783,8 dolardan 793,5 dolara, fosfat kaya ise yüzde 8,3 artışla 156,9 dolardan 170 dolara tırmandı.

Dünya Bankası değerlendirmelerine göre, Rusya ve ABD'nin arzı artırması ve alıcıların talebi ertelemesi üredeki ateşi kısmen düşürse de riskler sürüyor. Kurum, Orta Doğu çatışmalarının etkisiyle 2026 genelinde gübre fiyatlarının ortalama yüzde 31 artacağını ve çiftçilerin gübreye erişiminin 2022'den bu yana en zor seviyeye ineceğini öngörüyor. Yüksek enerji maliyetleri, Hürmüz ve Babulmendeb aksamaları, El Nino koşulları ve fosfat arzındaki sıkılık küresel gıda fiyatlarında yukarı yönlü baskı oluşturmaya devam ediyor.

English