Tarlada Rekolte Arttı Ancak Üretici Fiyatları Düştü
· GıdaTarım
Tarımda geçen sezonun ardından gelen ürün bolluğu üreticiyi sevindirmedi; artan girdi maliyetlerine karşın serbest piyasa ve alım fiyatlarının düşük kalması çiftçiyi borç baskısıyla karşı karşıya bıraktı.
Yüksek Rekolte Fiyatları Aşağı Çekti
Geçtiğimiz dönemde kuraklık, zirai don ve sel felaketleriyle mücadele eden tarım kesimi, bu sezon ürün bolluğu yaşamasına rağmen beklediği geliri elde edemedi. Fındık, kuru üzüm, yeşil mercimek, sarımsak ve kayısıda rekoltenin yüksek gelmesi serbest piyasa fiyatlarının gerilemesine neden oldu. Üretici temsilcileri, fiyat istikrarının sağlanması için devlet kurumlarının piyasaya daha etkin müdahale etmesini ve arz fazlası ürünlerin piyasadan çekilerek üreticinin korunmasını talep ediyor.
Girdi Maliyetleri Üreticiyi Zorluyor
Tarımsal üretimde mazot, gübre, işçilik ve zirai ilaç gibi temel girdi maliyetleri son bir yıllık dönemde en az yüzde 50 oranında artış gösterdi. Artan bu ağır maliyet yüküne rağmen açıklanan kamu alım fiyatları ile serbest piyasadaki işlem fiyatları üreticinin beklentilerinin çok altında kaldı. Piyasada oluşan bolluk üreticiyi sevindirmedi; alımlardaki kota uygulamalarının kaldırılması ve ödeme şartlarının hızlandırılması yönündeki çağrılar sektör genelinde güç kazandı.
Fındıkta Serbest Piyasa Baskısı
Geçen yıl zirai don kaynaklı rekolte kaybı yaşayan ve fiyatı serbest piyasada 370 TL bandına ulaşan fındıkta, yeni sezon fiyatları beklentileri karşılamadı. Toprak Mahsulleri Ofisi alım fiyatını 250 TL olarak duyururken serbest piyasa 170-180 TL seviyesinde kaldı. Üreticinin 300 TL beklentisine karşın FİSKOBİRLİK ortaklarına 195 TL, ortak dışına 185 TL fiyat açıkladı. Temsilciler üreticiye emanete ürün bırakmama uyarısında bulundu.
Kuru Üzümde Fiyat Hayal Kırıklığı
Kuru üzüm tarafında TARİŞ, 9 numara kuru üzüm için 80 TL avans fiyat açıkladı; serbest piyasada işlemler 60-65 TL seviyesinde seyrediyor. Son bir yılda bağcılık maliyetlerinin yüzde 70 arttığını belirten Manisa Salihli Ziraat Odası Başkanı Cem Yalvaç şu açıklamayı yaptı:
"2023 yılında üretici ürününü 100-120 TL, 2025 yılında ise yaklaşık 120 TL seviyesinde sattı. 2026'ya gelmişiz, açıklanan fiyat 80 lira. Üstelik bu brüt rakam, bundan hangi kesintilerin yapılacağı da belli değil"
Piyasaya Müdahale Ve Taban Fiyat Talebi
Üreticinin hasat biter bitmez borç baskısı altında kaldığını belirten Manisa Salihli Ziraat Odası Başkanı Cem Yalvaç, müdahale alımlarının gerekliliğini şu sözlerle aktardı:
"Salihli'de tüccar üzümü 65-70 TL seviyesinden alıyor. Devletin sezon başlamadan önce fiyat açıklaması ve alım noktalarını belirlemesi gerek. Üretici üzümünü kestiği anda ilaççısı, mazotçusu, gübrecisi ve işçisi parasını istiyor. Eylül sonu, ekim başı geldiğinde zaten çiftçinin elinde ürün kalmıyor. Ürününü satıp borçlarını ödüyor"