Küresel Tarım Emtiası Son 14 Yılın Zirvesinde
· Bloomberg HT
Jeopolitik gerilimler ve aşırı iklim olaylarının etkisiyle Bloomberg Tarım Spot Endeksi, ağustosta yüzde 13'ten fazla yükselerek 14 yılın en sert aylık artışını kaydetti.
Küresel Tarım Emtiasında Rekor Yükseliş
Küresel tarım emtiası fiyatları, jeopolitik çatışmaların ticaret hatlarını aksatması ve olağanüstü hava koşullarının hasatları tehdit etmesi sonucu son 14 yılın en hızlı aylık artışına imza attı. On temel tarım ürününü izleyen Bloomberg Tarım Spot Endeksi, ağustos ayı verilerine göre yüzde 13'ten fazla yükselerek Temmuz 2012'den bu yana en sert aylık sıçramasını gerçekleştirdi. Özellikle buğday, şeker ve kakao gibi temel ürünlerde görülen bu fiyat dalgalanması, küresel piyasalarda gıda enflasyonu endişelerini yeniden tetikledi.
Karadeniz Tahıl Sevkiyatında Büyük Kriz
Fiyat artışlarında başı çeken buğday piyasası, Karadeniz limanlarına yönelik saldırıların ardından üç yılın en yüksek seviyesine çıktı. Dünya buğday ihracatının yüzde 25'inden fazlasını gerçekleştiren ve küresel arpa, mısır ile ayçiçeği yağı ticaretinde kritik paya sahip olan Rusya ve Ukrayna arasındaki sevkiyatlar durma noktasına geldi. Ukrayna Tarım Bakanlığı, yaşanan güvenlik krizinin etkisiyle çiftçilerin 2027 sezonunda çok daha az kışlık buğday ekimi yapmasını beklediklerini kamuoyuna duyurdu.
Alternatif Tedarik Kanallarında Kapasite Yetersizliği
Bölgedeki tahıl koridorunun kapanması üzerine alternatif arayışlarını değerlendiren Lachstock Consulting, piyasadaki açığı kapatabilecek seçeneklerin son derece kısıtlı olduğunu bildirdi. Tarımsal danışmanlık kuruluşu Lachstock Consulting analizinde piyasaya ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:
"Arjantin ürününün kalitesi tartışmalı. Kanada’nın sınırları, Avustralya’nın ise ihracat kapasitesi kısıtlı. ABD buğdayı giderek daha pahalı bir son seçenek haline geliyor"
Kuruluş, Karadeniz ihracatının normale dönmemesi halinde birden fazla sezonu kapsayacak ciddi bir küresel arz sorununun doğacağını vurguladı.
El Niño İkliminin Şeker ve Kakaoya Etkisi
Tarımsal üretimi baskılayan aşırı hava olayları özellikle Batı Afrika, ABD ve Avrupa genelinde verim kayıplarını artırdı. Yaz sıcaklıkları ABD ve Avrupa'daki mısır hasadına zarar verirken, güçlenen El Niño olgusu kakao ve şeker üretimini zora soktu. New York borsasında işlem gören şeker vadeli kontratları ağustosta yaklaşık yüzde 20 artarak 2015'ten bu yana en güçlü yükselişini kaydetti. Azalan stoklar karşısında Hindistan hükümeti, iç piyasa fiyatlarını dengelemek için sınırlı gümrüksüz ithalat izni verdi.
Girdi Maliyetleri ve Gıda Enflasyonu Riski
Orta Doğu'da tırmanan askeri gerilim ve Hürmüz Boğazı'ndaki aksamalar, tarımsal üretim için hayati önem taşıyan yakıt ve gübre tedarikini doğrudan tehdit ediyor. ABD'nin bölgedeki operasyonlarıyla artan enerji ve navlun giderleri, tarladaki girdi maliyetlerini yukarı çekiyor. Tarım emtialarındaki bu sıçramanın perakende raflarına yansıması zaman alsa da ekmek, et ve süt ürünlerinde yaşanacak nihai fiyat baskısı dünya genelinde gıda güvenliği risklerini derinleştiriyor.