Türkiye tarım bütçesinde önde çiftçi desteğinde geride

23 Eylül 2026 · Tarım Pusulası

Türkiye'nin tarımsal destekleme bütçesi toplamda İngiltere'yi geride bıraksa da kayıtlı üretici sayısının yüksekliği nedeniyle Türk çiftçisi İngiliz meslektaşından 18 kat daha az destek alıyor.

Ergin Kahveci tarafından paylaşılan 2025 yılı verilerine göre Türkiye, Orta Vadeli Program kapsamında tarımsal desteklemeye 158,5 milyar TL, yani yaklaşık 3,03 milyar sterlin kaynak ayırdı. Aynı dönemde İngiltere'nin tarımsal destek bütçesi ise 2,32 milyar sterlin seviyesinde kaldı. Kağıt üzerindeki genel toplamlar karşılaştırıldığında Türkiye, ayırdığı toplam kamu kaynağı büyüklüğüyle İngiltere'yi 1,31 kat geride bırakarak daha yüksek bir bütçe tahsis etmiş görünüyor.

Toplam bütçedeki üstünlüğe rağmen, desteğin ulaştığı üretici sayısı tablodaki dengeleri tamamen değiştiriyor. İngiltere'de ayrılan bütçe yalnızca 101 bin işletmeye paylaştırılırken, işletme başına düşen ortalama destek 22.789 sterline ulaşıyor. Türkiye'de ise 158,5 milyar TL'lik kaynak Çiftçi Kayıt Sistemi'ne kayıtlı 2,36 milyon üreticiye bölünüyor. Bu durum, Türk çiftçisi başına sadece 1.282 sterlin, yani yaklaşık 67.076 TL düşmesine yol açıyor. İngiltere'deki bir çiftçi, Türkiye'deki meslektaşından ortalama 18 kat daha fazla destek alıyor.

Türkiye'deki kayıtlı çiftçi sayısının İngiltere'nin 23 katı olması, toplam bütçe büyüklüğünün sahadaki etkisini sınırlandırıyor. Ülke genelinde kişi başı milli gelirin 18.000 dolar seviyesini aştığı belirtilirken, kırsal kesimdeki ortalama gelirin 5.000 doların dahi altında kalması gelir uçurumunu derinleştiriyor. Tarım ile orman ve su yönetiminin birleştiği idari yapıda, kırsal kalkınmanın ve genç nüfusun tarımda tutulabilmesinin yalnızca toplam bütçe büyüklükleriyle değil, kişi başına düşen reel gelirle sağlanabileceği vurgulanıyor.

English