Hal Kanunu taslağı üretici kooperatiflerine doğrudan pazar açıyor

5 Kasım 2026 · GıdaTarım

Ticaret Bakanlığının Hal Kanunu taslağıyla semt pazarları ve toptancı hallerinde üreticilere ayrılan kontenjan yüzde 20'den yüzde 30'a yükseltiliyor.

Üretici örgütlerine toptancı hali kurma desteği

Ticaret Bakanlığı, sebze ve meyve piyasasında üretici örgütlerinin payını artırmak amacıyla 2012 tarihli Hal Kanunu üzerinde kapsamlı bir değişiklik taslağı hazırladı. TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu sunumuna göre, üretici kooperatifleri ile birliklerinin bizzat toptancı hali kurması teşvik edilecek. Bu çerçevede hal kurmak isteyen üretici örgütlerine bedelsiz hazine arazisi tahsis edilecek ve nakdi destek sunulacak. Ayrıca üretici örgütleri üzerinden pazarlanan tarımsal ürün bedellerinden alınan gelir vergisi stopajı tamamen kaldırılarak rüsum muafiyeti getirilecek.

Pazarlar ve hallerde kontenjan artışı

Taslak düzenleme, üreticilerin tüketim noktalarına doğrudan erişimini genişletmeyi hedefliyor. Ticaret Bakanlığının yetkisiyle semt pazarlarında üreticilere ayrılan yüzde 20'lik satış yeri kotası yüzde 30 seviyesine çıkarılacak. Benzer biçimde, mevcut toptancı hallerinde üretici birliklerine ayrılan işyeri payı da yüzde 20 düzeyinden yüzde 30 oranına yükseltilecek. Üretici örgütlerinin ortak ve üyelerinin mallarına aracılık etmesi kolaylaştırılırken, belirli nitelikleri taşıyan perakendecilere alımlarının yüzde 20'ye kadar olan kısmını üretici örgütlerinden temin etme zorunluluğu getirilecek.

Ticarette şeffaflık ve aracılık yasakları

Fiyatlardaki yapay artışları ve kayıt dışılığı engellemek amacıyla tedarik zincirindeki ödeme süreçlerine kesin kurallar getiriliyor. Taslak metne göre sebze ve meyve alımlarında ürün bedellerinin bankalar kanalıyla ödenmesi zorunlu kılınacak ve net ödeme vadeleri belirlenecek. Toptancı hallerinde komisyoncudan komisyoncuya ve aynı hal içinde tüccardan tüccara mal devri tamamen yasaklanacak. Hal dışında faaliyet yürüten tüccarlara Ticaret Bakanlığından yetki belgesi alma ve teminat yatırma yükümlülüğü getirilerek asgari sermaye şartı aranacak.

Piyasa denetimleri ve depolama teşvikleri

Toptancı hallerinin açılması, nakledilmesi veya işlevini yitirenlerin kapatılması yetkisi yerel yönetimlerden Ticaret Bakanlığına devredilecek. Piyasa bozucu eylemlere yönelik idari para cezaları ağırlaştırılırken, stokçuluk fiilinden ceza alan aktörler 3 yıl boyunca kamu kurumlarının ayni ve nakdi desteklerinden men edilecek. Sevkiyatları denetlemek için yol kenarı kontrol istasyonları kurulacak. Bakanlık ayrıca arz güvenliğini sağlamak amacıyla depolanabilen yaş meyve ve sebzelere kira, nakliye ve depolama tesisi teşvikleri sağlayacak.

English