Karadeniz Gerilimi Küresel Buğday Fiyatlarını Zirveye Taşıdı
· Sabah Ekonomi
Karadeniz'deki jeopolitik riskler ve küresel iklim anomalileri tarım emtialarında sert yükselişleri tetiklerken, Chicago Ticaret Borsası'nda buğday fiyatları haftalık bazda yüzde 12,1 artarak son bir yılın zirvesine ulaştı.
Karadeniz Gerilimi Buğday Fiyatlarını Zirveye Taşıdı
Küresel emtia piyasalarında tamamlanan haftada tarım ürünleri belirgin bir yükseliş eğilimi sergiledi. Rusya ile Ukrayna arasındaki çatışmaların Karadeniz limanlarına, tahıl yüklü gemilere ve lojistik altyapıya yönelmesi küresel tahıl koridorunu ciddi biçimde riske attı. Chicago Ticaret Borsası verilerine göre buğday fiyatları haftalık bazda yüzde 12,1 oranında yükseldi. Aralık vadeli kontratın kile başına fiyatı 790,3 sent seviyesine tırmanarak Temmuz 2023 döneminden bu yana kaydedilen en yüksek düzeye ulaştı ve küresel tedarik endişelerini tırmandırdı.
Mısır ve Soya Fasulyesinde İklim Endişesi
Tahıl grubundaki yükseliş yalnızca buğdayla sınırlı kalmadı; yem ve gıda sanayisinin temel girdileri olan mısır ve soya fasulyesinde de yukarı yönlü fiyatlamalar güçlendi. ABD genelinde etkili olan aşırı sıcak hava dalgaları ile düzensiz yağışlar tarladaki rekolte beklentilerini olumsuz etkiledi. Chicago Ticaret Borsası işlemlerinde mısır fiyatları haftalık bazda yüzde 5,5 artış kaydederken soya fasulyesi yüzde 3,9 ve pirinç yüzde 2,5 değer kazandı. Güçlü ihracat talebi ile Çin'deki sel felaketleri ürün arzına yönelik endişeleri besledi.
Çin Kuraklığı Pamuk Piyasasını Hareketlendirdi
Endüstriyel tarım ürünlerinden pamukta üretim merkezlerindeki olumsuz hava koşulları piyasayı doğrudan etkiledi. Çin'in toplam pamuk üretiminin yüzde 90'ından fazlasını karşılayan Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde yaşanan aşırı kuraklık ve yüksek sıcaklıklar mahsul verimi üzerinde baskı oluşturdu. Intercontinental Exchange borsasında işlem gören pamuğun libre fiyatı haftayı yüzde 3,5 artışla tamamladı. Tekstil sanayicilerinin hammadde tedarikine yönelik endişeleri küresel pamuk sözleşmelerine olan alım ilgisinin canlı kalmasını sağladı.
Batı Afrika'da Kakao Sezonu Gecikiyor
Tarımsal emtialar arasında haftanın en dikkat çekici yükselişlerinden biri kakao piyasasında kaydedildi. Dünyanın en büyük üreticisi konumundaki Fildişi Sahili ve Gana'da güneş ışığının yetersiz kalması ürün kalitesini düşürürken mantar hastalıkları riskini artırdı. Yetersiz tarla bakımı ve zorlu meteorolojik şartlar sebebiyle 2026-2027 ana hasat sezonunun 8 ila 10 hafta gecikebileceği bildirildi. Yaşanan bu gelişmeler sonucunda Intercontinental Exchange'te kakaonun ton fiyatı yüzde 10,0 oranında sert yükseldi.
Brezilya Hasadı Kahve ve Şekeri Baskıladı
Kahve ve şeker piyasalarında ise ana üretici Brezilya'daki gelişmeler fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı yarattı. Brezilya'da hasat sürecinin hızla ilerlemesi küresel piyasaya sunulan fiziksel arzı artırırken kahve fiyatları haftalık bazda yüzde 3,1 geriledi. Ancak sertifikalı arabica stoklarının 1999'dan bu yana en düşük düzeyde bulunması düşüşü sınırladı. Brezilya realinin değer kaybıyla şekerin libresi yüzde 0,3 düşerken, Avrupa Birliği'nin 2026-2027 sezonu şeker üretiminin yüzde 19 daralacağı tahmini kayıpları frenledi.
Küresel Emtia Piyasalarında Makroekonomik Baskı
Tarım ürünleri arz kısıtlarıyla değer kazanırken diğer emtia gruplarında merkez bankalarının faiz politikaları belirleyici oldu. ABD Merkez Bankasının enflasyon göstergesi olan çekirdek kişisel tüketim harcamaları endeksi yıllık yüzde 3,3 artarak beklentileri aştı. Jackson Hole sempozyumunda konuşan Fed Başkanı Kevin Warsh para politikasında şahin duruş mesajı verdi. Bu açıklamaların ardından piyasalarda eylül ayında 25 baz puanlık faiz artırım ihtimali yüzde 60 seviyesine yükseldi ve dolar endeksi 99,7 seviyesine çıktı.
Enerji ve Değerli Metallerdeki Sert Dalgalanmalar
Finansal sıkılaşma ve jeopolitik gelişmeler kıymetli madenler ile enerji piyasalarında sert satışları beraberinde getirdi. Haftanın ilk günlerinde 4 bin 696,8 dolara kadar tırmanan altının ons fiyatı haftayı yüzde 3,2 düşüşle tamamladı; gümüş yüzde 3,8, platin yüzde 3,0 gerilerken paladyum yüzde 5,3 yükseldi. Enerji tarafında Hürmüz Boğazı'nın ticarete açılabileceği beklentileriyle Brent petrolün varil fiyatı yüzde 4,8 değer kaybetti; doğal gaz ise sıcak hava kaynaklı taleple yüzde 4,2 prim yaptı.
Baz Metallerde Stok Erimesi ve Tarifeler
Sanayi metallerinde ABD'nin uygulamayı planladığı ithalat tarifeleri ve Londra Metal Borsası stoklarındaki değişimler fiyat ayrışmalarına yol açtı. Hafta içinde 65 bin 400 tonluk çekme talimatının ardından Londra depolarındaki kullanılabilir bakır stoku 90 bin tona geriledi. Tezgah üstü piyasada tamamlanan haftada çinko fiyatları yüzde 1,2, alüminyum ile kurşun yüzde 0,3 artarken nikel yüzde 1,9 ve bakır yüzde 0,5 değer kaybetti. Küresel sanayi talebindeki yavaşlama metallerdeki kazanımları sınırlandırdı.