Yüksek polar oranı pancar üreticisinin kazancını artırıyor

19 Eylül 2026 · TarımTR

Şeker pancarı tarımında sadece kök tonajı değil, ürünün içerdiği polar şeker oranı da çiftçinin nihai kazancında ve fabrika randımanında belirleyici rol oynuyor.

Şeker pancarı üretiminde hasat sezonu yaklaşırken üreticilerin odak noktası yalnızca dekar başına alınan kök tonajı olmamaktadır. Ürünün ihtiva ettiği sakkaroz miktarını belirleyen polar şeker oranı, hem nihai işleme kalitesini hem de çiftçinin eline geçecek net geliri doğrudan belirlemektedir. TÜRKŞEKER’in son kampanya kayıtlarına bakıldığında, 1 ton pancar içerisinde ortalama 159 kilogram civarında polar şeker varlığı tespit edilmektedir. Dolayısıyla pancar tarımında tonaj miktarı ile birlikte şeker kalitesinin eşzamanlı takibi büyük bir ekonomik önem taşımaktadır.

Üreticiler tarafından sıklıkla merak edilen bir ton pancardan ne kadar şeker elde edileceği sorusunun sahada tek ve sabit bir karşılığı bulunmamaktadır. TÜRKŞEKER tarafından paylaşılan 2024/25 kampanya dönemi verilerine göre, hektar başına 63,93 ton pancar verimine karşılık 10,18 ton polar şeker verimi gerçekleşmiştir. Bu iki resmi verinin matematiksel olarak oranlanması sonucunda, 1 ton pancarda ortalama yaklaşık 159 kilogram polar şeker varlığı ortaya çıkmaktadır. Bu değer tarladaki ürünün potansiyel şeker zenginliğini net olarak göstermektedir.

Pancarın polar oranı değiştikçe ihtiva ettiği teorik şeker miktarı da doğrudan farklılaşmaktadır. Hesaplama yöntemi gereği 1.000 kilogram pancar ile ölçülen polar oranının çarpılması teorik polar şeker miktarını vermektedir. Örneğin yüzde 12 polar oranında 120 kilogram, yüzde 16 polar oranında 160 kilogram ve yüzde 20 polar seviyesinde 200 kilogram polar şeker hesaplanmaktadır. Yüzde 17,24 polar oranına ulaşıldığında ise ton başına 172,4 kilogram şeker varlığı oluşarak standart baz kabul edilen değerin 12,4 kilogram üzerine çıkılmaktadır.

TÜRKŞEKER sektör raporuna göre baz alım fiyatı yüzde 16 polar şeker ihtiva eden net 1 ton A kotası pancar üzerinden belirlenmektedir. 2025 ürününde baz alım kesin fiyatı 2.980,80 TL/ton, kota tamamlama primiyle 3.100 TL/ton seviyesinde gerçekleşmişti. Gerçekleşen yüzde 17,24 polar varlığında ise alım fiyatı 3.212,3 TL/tona, ilave primlerle birlikte ortalama 3.297,6 TL/tona yükselmiştir. Bu durum yüksek polar derecesinin üretici gelirini ton başına belirgin şekilde artırdığını açıkça kanıtlamaktadır.

Pancardaki polar şeker miktarı ile fabrikanın işleyip paketlediği nihai kristal beyaz şeker miktarını birbirine karıştırmamak gerekmektedir. TÜRKŞEKER tanımlamalarına göre randıman, üretilen şeker miktarının işlenen pancar miktarına oranını ifade etmektedir. Fabrikadaki işleme prosesi esnasında oluşan teknik kayıplar nedeniyle 1 ton pancardaki 160 kilogramlık polar varlığının tamamı sofralık kristal şekere dönüşememektedir. Üreticinin fabrikaya teslim ettiği ürünün teorik şeker değeri ile sanayi çıktısı arasındaki teknik fark randıman faktörüyle açıklanmaktadır.

Şeker pancarında verim ve polar dengesi bulunulan coğrafyaya ve iklim koşullarına göre büyük farklılıklar sergilemektedir. TÜRKŞEKER’in 2024/25 dönemi incelemelerinde Ilgın ve Ereğli şeker fabrikaları sahasında hektar başına polar şeker verimi 12,7 tona kadar ulaşmıştır. Buna karşılık aynı kampanya sezonunda Çarşamba fabrikası bölgesinde bu değer hektar başına 5,31 ton seviyesinde kalmıştır. Bu belirgin fark, sadece tohum veya gübrelemenin değil, bölge iklimi ve fabrika işleme koşullarının da kazançta belirleyici olduğunu göstermektedir.

Hasat sürecine giren pancar üreticisinin tarladaki sulama dengesini, bitki besleme programını ve söküm zamanlamasını polar gelişimini gözeterek planlaması gerekmektedir. Yalnızca kök ağırlığını artırmaya odaklanıp şeker oranını düşürmek ekonomik kaybı beraberinde getirebilmektedir. Ayrıca resmi kaynaklarda 2026/27 üretim yılı için yeni alım fiyatı henüz ilan edilmediğinden üreticilerin bütçe hesaplarında eski fiyatları varsayımsal kullanmaması tavsiye edilmektedir. Çiftçilerin bölgelerindeki ziraat teşkilatlarının ve fabrika teknik ekiplerinin sahadaki yönlendirmelerine uyması yararlarına olacaktır.

English