TARİŞ Kuru Üzümde Avans Fiyatını 80 Lira Olarak Açıkladı
· TMO
TARİŞ Üzüm Birliği, 2026 sezonu çekirdeksiz kuru üzüm için kalite ayrımı gözetmeksizin brüt 80 TL/kg ön alım fiyatı belirlerken, üreticiler ve ziraat odaları TMO'dan taban fiyat açıklaması bekliyor.
TARİŞ Kuru Üzüm Avans Fiyatını Belirledi
TARİŞ Üzüm Tarım Satış Kooperatifleri Birliği, 2026 yılı çekirdeksiz kuru üzüm alım sezonuna ilişkin uygulama esaslarını ve fiyat politikasını duyurdu. Kurum tarafından yapılan resmi bilgilendirmede, yeni hasat döneminde kalite ayrımı yapılmaksızın brüt 80 TL/kg ön alım (avans) fiyatı üzerinden ürün alımlarına başlanacağı açıklandı. Geçtiğimiz sezonda 9 numara ürün için kilogram başına 120 TL seviyesinde alım gerçekleştiren Birlik, piyasa koşullarını ve küresel gelişmeleri yakından izlemeyi sürdüreceğini ifade etti. TARİŞ yönetimi, belirlenen avans fiyatı ile üretici ortakların ürünlerini değerlendirirken aynı zamanda kooperatifin mali sürdürülebilirliğini korumayı hedeflediklerini belirtti.
Alım Kotaları ve Teslimat Şartları Belirlendi
Kurumun duyurusuna göre üretici ortaklar, bağlı bulundukları kooperatiflere beyan ettikleri 2026 yılı rekolte miktarının yüzde 50’sine kadar olan kısmını TARİŞ'e teslim edebilecek. Ürün vadeli borcu bulunan üreticiler için ise teslim edilen yüzde 50'lik payın mevcut borcu karşılamaması durumunda, beyan edilen rekolte miktarını aşmamak kaydıyla borcu kapatacak oranda ilave alım gerçekleştirilecek. Belirlenen operasyonel takvime göre alım randevu sistemi 7 Eylül 2026 tarihinde üreticilerin erişimine açılacak. Bağlı kooperatifler üzerinden yürütülecek fiziki ürün teslimatları ise 10 Eylül 2026 tarihinde resmen başlayacak.
Üreticinin Beklentisi ve Ziraat Odalarının Talepleri
Üretici kanadında artan maliyetler doğrultusunda en az 150 TL/kg taban fiyat beklentisi sürerken, Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) henüz bir müdahale alım fiyatı ilan etmemiş olması üreticilerin tepkisine yol açtı. Girdi maliyetleri ile enflasyon artışına dikkat çeken Manisa Ziraat Odaları İl Koordinasyon Kurulu ve Şehzadeler Ziraat Odası Başkanı Hüseyin Altındağ, hükümete ve ilgili kurumlara çağrıda bulunarak şu ifadeleri kullandı:
"Sayın Cumhurbaşkanımızdan, Tarım ve Orman Bakanımızdan, Hazine ve Maliye Bakanımızdan ve TMO’dan beklentimiz, bir an önce kuru üzüm taban fiyatının açıklanmasıdır. Sayın Cumhurbaşkanımızdan geçen yil 120 lira olan üzümün, son bir yıldaki enflasyon ve tarımsal girdi fiyat artış oranına göre fiyat artışı beklemekteyiz."
Manisa'da Üzüm Üretiminin Stratejik Boyutu
Türkiye'nin dünya pazarlarında söz sahibi olduğu sultaniye çekirdeksiz kuru üzüm rekoltesinin yaklaşık yüzde 90'lık bölümü Manisa bölgesinde faaliyet gösteren 50 bin üretici aile tarafından üretiliyor. Türkiye, kuru üzüm üretimi ve ihracatında küresel ölçekte liderliğini korurken, artan mazot, gübre ve işçilik maliyetleri çiftçilerin gelir dengesini doğrudan baskılıyor. Sektör temsilcileri, Türkiye'nin küresel pazarlardaki ihracat üstünlüğünü ve üretim potansiyelini koruyabilmesi için prim, fark ödemesi ve mazot-gübre desteklerinin geciktirilmeden üreticiye aktarılması gerektiğini savunuyor.
İklim Krizinin Rekolte Üzerindeki Etkileri
Son yıllarda yaşanan meteorolojik anomaliler, kuraklık ve aşırı sıcak dalgaları çekirdeksiz kuru üzüm üretiminde rekolte dalgalanmalarına yol açıyor. İklim krizinden en fazla etkilenen tarımsal ürünlerin başında gelen kuru üzümde rekolte, 2014-2015 döneminde 328 bin ton seviyesine ulaşarak tarihi zirvesini kaydetmişti. Ancak 2025-2026 üretim sezonunda yaşanan şiddetli zirai don felaketi nedeniyle toplam üretimin 160 bin ton düzeyine kadar gerilediği hesaplandı. Bu hacim, son yılların en düşük rekolte seviyelerinden biri olarak kayıtlara geçti.
Kuru Üzüm İhracatında Miktar ve Gelir Dengesi
Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği verilerine göre ürün miktarı ile döviz girdisi arasında her zaman doğrudan bir paralellik görülmüyor. Nitekim 2013-2014 sezonunda 184 bin 946 tonluk dış satımla 459 milyon 638 bin dolar kazanılmışken, 2014-2015 sezonunda ihracat hacmi 259 bin 415 tona yükselmesine karşın elde edilen döviz girdisi sadece 466 milyon 913 bin dolarda kaldı. Buna karşılık 2024-2025 döneminde 153 bin 593 tonla son 25 yılın en düşük ihracat miktarı gerçekleşmesine rağmen, ulaşılan birim fiyatlar sayesinde elde edilen ihracat geliri 546,5 milyon dolar ile rekor kırdı.
Yedi Aylık İhracat Rakamlarındaki Değişim
Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği'nin haftalık takip verileri, 2026 yılı dış ticaret dengesindeki birim fiyat baskısını ortaya koyuyor. Ocak-Temmuz 2025 döneminde 77 bin 397 tonluk ihracat karşılığında 281 milyon 390 bin dolar döviz girdisi sağlanmıştı. 2026 yılının aynı yedi aylık döneminde ise miktar bazında yüzde 6 artışla 81 bin 865 tonluk dış satış yapıldı; ancak elde edilen gelir yüzde 9 azalarak 256 milyon 688 bin dolara geriledi. Veriler, tonaj artışına rağmen ihraç edilen ürünün birim döviz değerinde düşüş yaşandığını gösterdi.
Küresel Pazarlar ve En Çok İhracat Yapılan Ülkeler
Türkiye çekirdeksiz kuru üzümünü 80'i aşkın ülkeye ihraç ederken ana pazar yapısının merkezinde Avrupa ülkeleri yer alıyor. 84 ülkeye ürün ulaştırılan 2024-2025 sezonunda Birleşik Krallık, 169 milyon 304 bin dolarlık alımla en büyük dış pazar konumunu korudu. Birleşik Krallık'ı 64,3 milyon dolarla Hollanda, 51 milyon dolarla İtalya, 48 milyon dolarla Almanya ve 33 milyon dolarla Fransa izledi. Listenin ilk on basamağında ayrıca İspanya, Japonya, Avustralya, Kanada ve Belçika yer aldı.
Sektörde Orta ve Uzun Vadeli Politika İhtiyacı
Kuru meyve sektöründe sadece hasat dönemlerinde gündeme gelen fiyat tartışmaları yerine, üretim planlaması ile ihracatı eşgüdümlü ele alan uzun vadeli tarım politikalarına ihtiyaç duyuluyor. Maliyet baskısı altında kalan üreticilerin gelir kaybı yaşaması bağ alanlarının daralması riskini doğururken, dış pazardaki rekabet gücünü korumak isteyen tüccar ile tarladaki çiftçi arasındaki denge kamu destekleriyle sürdürülebilir kılınabiliyor. TARİŞ'in açıkladığı avans fiyatın ardından sektörün gözü TMO'nun atacağı adımlara çevrildi.