Çiğ süt üretim maliyeti 28,50 liraya yükseldi

9 Eylül 2026 · Bloomberg HT

TÜSEDAD verilerine göre çiğ süt maliyeti Ağustos ayında 28,50 TL'ye çıkarken, 24,30 TL'lik referans fiyatın acilen güncellenmesi talep edildi.

Çiğ Süt Maliyetinde Keskin Artış

Tüm Süt, Et ve Damızlık Sığır Yetiştiricileri Derneği (TÜSEDAD), Ağustos ayına ilişkin sıcak çiğ süt üretim maliyet verilerini kamuoyuyla paylaştı. Derneğin yaptığı hesaplamaya göre, Temmuz ayında 26,87 TL olan 1 litre sıcak çiğ sütün üretim maliyeti Ağustos ayında yüzde 6,1 oranında artarak 28,50 TL seviyesine ulaştı. Yapılan maliyet çalışmasında 100 baş sağmal hayvanın yer aldığı ve hayvan başına günlük ortalama 30 litre süt veriminin sağlandığı standart bir işletme modeli temel alındı. Güncel girdi fiyatları ile işletmenin tüm gelir ve gider kalemleri bu hesaplama kapsamında titizlikle değerlendirildi.

Yem Fiyatları Maliyetleri Yukarı Taşıdı

TÜSEDAD tarafından yapılan açıklamada, litre başına üretim maliyetinin tek bir ay içerisinde 1,63 TL birden yükselmesinde kesif yem fiyatlarındaki artışın başrolü oynadığı vurgulandı. Kesif yem fiyatlarında kaydedilen yaklaşık yüzde 11'lik artış, üreticinin maliyet yükünü doğrudan ağırlaştırdı. Bunun yanında Temmuz ayına kıyasla yükselen mazot fiyatları ile Türkiye İstatistik Kurumu verileri doğrultusunda güncellenen koruyucu hekimlik ve sağlık giderleri de maliyet tablosuna yansıdı. Reforme inek ve düve kesim fiyatlarında yaşanan yüzde 4,5'lik yükseliş ise yem fiyatlarındaki artışı dengelemeye yetmedi.

Küresel Nakliye Sorunları Hammaddeyi Vurdu

Yem fiyatlarındaki sert yükselişin arka planında uluslararası tedarik zincirinde meydana gelen aksamaların yer aldığı bildirildi. TÜSEDAD, ABD ile İran arasındaki gerilim sebebiyle Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlerde yaşanan güçlüklerin ve Karadeniz bölgesindeki nakliye sorunlarının yem hammaddesi tedarikini olumsuz yönde etkilediğini açıkladı. Yaşanan bu lojistik ve jeopolitik aksaklıklar sebebiyle yem hammaddelerinin piyasa fiyatlarında önemli yükselişler meydana geldi ve bu durum doğrudan yerli üreticinin yem maliyetlerine yansıdı.

Referans Fiyatın Güncellenmesi Talebi

Ulusal Süt Konseyi (USK) tarafından Ağustos ayı için belirlenen 1 litre sıcak çiğ süt maliyeti 21,48 TL düzeyinde kalırken, yürürlükteki çiğ süt tavsiye referans fiyatı 24,30 TL olarak uygulanıyor. TÜSEDAD, 28,50 TL'ye dayanan reel üretim maliyetleri karşısında Ekim ayına kadar sabitlenen mevcut 24,30 TL'lik referans fiyatın acilen yeniden değerlendirilmesini istedi. Artan girdi maliyetleri nedeniyle üreticinin zarar etmemesi için piyasa koşullarına uygun bir fiyat güncellemesinin zorunlu olduğu ifade edildi.

Ulusal Süt Konseyi Hesaplamasına Eleştiri

Ulusal Süt Konseyi'nin maliyet belirleme metodolojisini eleştiren Tüm Süt, Et ve Damızlık Sığır Yetiştiricileri Derneği (TÜSEDAD) şu açıklamada bulundu:

Bilindiği üzere Ulusal Süt Konseyi yönetmeliği gereği her ay 1 litre sıcak süt maliyeti açıklamaktadır. Konseyin maliyet hesaplamasında yapılan açıklamalarda; giderlerin 10 baş ve üzeri işletmelerin giderlerine göre bulunmuştur denmektedir. Burada kaç baştan bahsedildiği net değildir. Ayrıca günde 20 litre süt veren bir sürünün sadece sağmal olan ineklerinin yem giderleri dikkate alınmakta; doğan tüm dişi ve erkek buzağılar 4 günlükken satılmaktadır. Bunun dışındaki tüm giderler ‘’toplam maliyetin %62,1’i yemdir’’ şeklinde belirtilmektedir. Yapılan açıklamada yem giderleri dışındakiler bölümünde vb ibaresi kullanılmakta ve bu bölümün ayrı bir programda ayrıntılı bir şekilde hesaplandığı belirtilmektedir. Bu ayrıntıda diğer giderler içerisinde ölen veya reforme edilmesi gereken hayvanlar dikkate alınmakta mıdır? Ölen veya reforme edilen bir sağmalın yerine sürünün devamlılığı için gebe düve ve /veya sağmal inek satın alma bedeli eklenmiş midir? Aynı şekilde gelirler bölümünde sadece buzağı geliri dikkate alınmıştır. Oysaki reforme edilen ineklerin kesiminden de gelir elde edilmektedir. Gerçi bu durum reforme edilen hayvanın yerine konması için gereken tutarın altında kalacağından gider kalemlerinde satın alınan ineğin de dikkate alınması gerekmektedir. Tüm bu ayrıntılar yapılan açıklamada farklı bir programda hesaplanmaktadır denmekte ancak bu programda nasıl bir hesaplama yapıldığı ve bahsi geçen ayrıntıdaki kalemlerin yüzde oranları açıklanmamaktadır

USK verilerinde yılın ilk 2 ayında yüzde 63,35 olan yem gideri payının Mart ayından itibaren yüzde 62,10 seviyesine gerilemesine dikkat çeken Tüm Süt, Et ve Damızlık Sığır Yetiştiricileri Derneği (TÜSEDAD) şu soruyu yöneltti:

Bu düşüş elektriğe gelen zammın etkisi şeklinde mi yorumlanmalıdır?

Maliyet Kalemlerinde Şeffaflık Çağrısı

Sektörün sağlıklı işleyişi ve sürdürülebilirliği için maliyet kalemlerinin netleşmesi gerektiğini vurgulayan Tüm Süt, Et ve Damızlık Sığır Yetiştiricileri Derneği (TÜSEDAD) şu değerlendirmede bulundu:

Derneğimiz tarafında yapılan maliyet hesaplamasında da yem giderleri her ay değişmekle birlikte konseyimiz ile yakın hesaplanmakta ve yem fiyatlarımız arasında da çok büyük farklılıklar da bulunmamaktadır. Bu nedenle; tüm sektörü etkileyen maliyet ve tavsiye fiyatı konusunda yetkili olan kurumun maliyetler arasındaki farkın algılanması için diğer giderler bölümünün de ayrıntılı olarak açıklanması faydalı olacaktır

Yapılan resmi açıklamada işletme büyüklüğü tanımları, sürü yenileme maliyetleri ve yem harici tüm operasyonel gider kalemlerinin kamuoyuna açık ve net biçimde açıklanmasının gerekliliği bir kez daha yinelendi.

English