Jeopolitik Riskler ve İklim Baskısı Tarımsal Emtiaları Yükseltti
· AA Tarım & Ekonomi
Karadeniz havzasındaki lojistik saldırılar ve küresel çaptaki aşırı hava olayları tarımsal emtialarda sert yükselişleri tetiklerken buğday haftalık bazda yüzde 12,1 değer kazandı.
Küresel Emtia Piyasalarında Genel Durum
Emtia piyasalarında tamamlanan işlem haftasında tarım ürünleri belirgin bir pozitif ayrışma sergiledi. Karadeniz havzasında tırmanan jeopolitik gerilimler ve sevkiyat güvenliğine ilişkin riskler küresel arz endişelerini tetikledi. Aynı dönemde dünyanın önemli tarım merkezlerinde etkili olan elverişsiz hava şartları da üretim tahminlerini aşağı çekti. Tarımsal emtialar değer kazanırken değerli metaller ve enerji ürünlerinde farklı makroekonomik dinamiklerin etkisiyle daha zayıf bir seyir kaydedildi. Çiftçiler ve tarım ticareti yapan aktörler küresel gelişmeleri yakından izliyor.
Karadeniz Gerilimi Buğday Fiyatlarını Uçurdu
Rusya ile Ukrayna arasındaki çatışmaların Karadeniz liman altyapısı ve tahıl gemilerini hedef alması tahıl piyasasında tedirginliğe yol açtı. Chicago Ticaret Borsası verilerine göre aralık vadeli buğday kontratının kile başına fiyatı 790,3 sente yükselerek Temmuz 2023'ten bu yana en yüksek seviyesine çıktı. Buğday fiyatları haftalık bazda yüzde 12,1 gibi çok güçlü bir artış gösterdi. İhracat rotalarındaki lojistik aksamalar küresel hububat arzının sürekliliğine dair piyasadaki endişeleri doğrudan besledi.
Mısır ve Soya Fasulyesinde İklim Baskısı
Amerika Birleşik Devletleri genelinde devam eden sıcak hava dalgası ve bölgesel aşırı yağışlar rekolte beklentilerine doğrudan yansıdı. Chicago Ticaret Borsası işlemlerinde mısır fiyatları yüzde 5,5 artarken soya fasulyesi fiyatları yüzde 3,9 yükseliş kaydetti. Pirinç kontratları da haftayı yüzde 2,5 artışla tamamladı. Çin'in ana mısır ve soya üretim alanlarında temmuz ortasından beri etkili olan şiddetli seller ürün kalitesi ve verim üzerinde büyük risk oluşturmaya devam ediyor.
Pamuk Piyasasında Çin Kaynaklı Endişeler
Tekstil sektörünün temel hammaddesi olan pamukta Asya kaynaklı meteorolojik veriler fiyatlamalara yön verdi. Çin'in toplam üretiminin yüzde 90'ından fazlasını gerçekleştiren Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde sıcak ve kurak hava koşulları etkisini sürdürdü. Bölgedeki kuraklığın verim kaybına yol açabileceği endişesiyle Intercontinental Exchange piyasasında pamuk fiyatları haftalık bazda yüzde 3,5 artış gösterdi. Üreticiler aşırı sıcaklıkların hasat kalitesini düşürmesinden derin endişe duyuyor.
Kahve ve Şeker Fiyatlarında Düşüş
Dünyanın en büyük üreticisi Brezilya'da hasadın hızla ilerlemesi ve yeni mahsulün pazara ulaşması kahve fiyatları üzerinde baskı yarattı. Intercontinental Exchange verilerine göre kahve fiyatları yüzde 3,1 gerilerken sertifikalı stokların düşüklüğü kayıpları sınırladı. Şeker fiyatları da Brezilya realindeki değer kaybının etkisiyle haftayı yüzde 0,3 düşüşle kapattı. Öte yandan Avrupa Birliği'nin 2026-2027 sezonu şeker üretiminin yıllık yüzde 19 azalabileceğine yönelik resmi tahminler şekerdeki sert gerilemeyi önledi.
Batı Afrika'da Kakao Üretim Krizi
Kakao piyasası Batı Afrika'dan gelen olumsuz rekolte haberleriyle yeniden sert bir yükseliş trendine girdi. Dünyanın en büyük kakao üreticisi Fildişi Sahili'nde zorlu hava şartları ve yetersiz tarla bakımı yeni sezonun 8 ila 10 hafta gecikmesine yol açtı. Fildişi Sahili ve Gana'da güneş ışığının yetersiz kalması mantari hastalık risklerini artırdı. Intercontinental Exchange piyasasında işlem gören kakaonun ton başına fiyatı haftayı yüzde 10,0 oranında primle tamamladı.
Enerji ve Değerli Metallerdeki Dalgalanmalar
Tarım dışı emtialarda ise daha dalgalı bir fiyat hareketi gözlendi. Hürmüz Boğazı'ndaki gemi geçişlerinin yeniden açılabileceğine yönelik diplomatik beklentiler Brent petrolün varil fiyatında yüzde 4,8'lik düşüşe neden oldu. Doğal gaz fiyatları ise ABD'deki sıcaklıkların elektrik talebini artırmasıyla yüzde 4,2 yükseldi. Değerli metaller tarafında ons bazında paladyum yüzde 5,3 yükselirken altın yüzde 3,2, gümüş yüzde 3,8 ve platin yüzde 3,0 değer kaybetti.
Makroekonomik Veriler ve Faiz Beklentileri
Küresel emtia fiyatlarını etkileyen finansal göstergeler Amerika Birleşik Devletleri Merkez Bankasının adımlarıyla şekillendi. ABD'de açıklanan çekirdek kişisel tüketim harcamaları endeksinin yıllık bazda yüzde 3,3 artması faiz artırım beklentilerini yükseltti. Jackson Hole toplantısında konuşan yetkililerin şahin mesajları dolar endeksini 99,7 seviyesine taşırken 10 yıllık tahvil faizini yüzde 4,72 bandında tuttu. Güçlenen para piyasası koşulları tarımsal girdi maliyetleri ve küresel ticaret finansmanı üzerinde baskı yaratmayı sürdürüyor.