81 İlde Yerel İklim Değişikliği Eylem Planları Başlatılıyor
· AA Tarım & Ekonomi
Türkiye genelinde 81 ilin iklim politikaları tek tip standartta toplanırken, belediyelerin emisyon azaltımı ve risk planları dijital sistemle yıllık denetime tabi tutulacak.
İklimde 81 İle Ortak Standart
İklim Değişikliği Başkanlığından edinilen bilgilere göre, iklim kriziyle mücadeleyi yerel düzeyde ölçülebilir ve planlı kılmak amacıyla yeni bir dönem başlatıldı. İklim Kanunu çerçevesinde hazırlanan ve 4 Ağustos tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan yönetmelik doğrultusunda Türkiye'nin 81 ilinde standart bir yapı kuruluyor. Daha önce belediyelerin dağınık yöntemlerle yürüttüğü çalışmalar, tek tip bir çatı altında toplanarak her kentin kendi sera gazı emisyonları ve yerel iklim riskleri tespit edilecek.
Tarım ve Su Yönetimine Entegrasyon
Yeni düzenlemeyle birlikte iklim politikaları dar kapsamlı bir çevre faaliyeti olmaktan çıkarılarak doğrudan tarım, su yönetimi, enerji, sanayi ve şehircilik politikalarına entegre ediliyor. İl bazında çıkarılacak sera gazı envanterleri sayesinde tarımsal sulama, enerji verimliliği ve atık yönetimi gibi kritik sektörlerin tüketimleri netleştirilecek. Yerel yönetimlerin hayata geçireceği somut yatırımlarla Türkiye'nin Ulusal Katkı Beyanı hedeflerine güç verilecek ve 2053 net sıfır emisyon vizyonuna doğrudan katkı sağlanacak.
Dijital Takip ve Teknik Destek
Yerel yönetimlerin hazırlayacağı Yerel İklim Değişikliği Eylem Planları için İklim Değişikliği Başkanlığı kapsamlı teknik kılavuzlar sunarak süreci yönlendirecek. Kurulacak internet tabanlı E-YİDEP sistemi aracılığıyla belediyeler verilerini sisteme aktaracak ve tüm gelişmeler İklim Portal üzerinden şeffaf şekilde kamuoyuyla paylaşılacak. Ayrıca karar vericilere yönelik iklim risk analizleri ve maliyet-etkin eylem senaryoları hazırlanırken, belediye çalışanlarına risk değerlendirmesi ve finansman sağlama konularında düzenli eğitimler verilecek.
Yatırım Bütçeleri ve Finansman Kaynakları
Yönetmelik uyarınca planlanan her bir iklim eyleminin tahmini bütçesi ve finansman kaynakları henüz hazırlık aşamasında netleştirilecek. Çatı üstü güneş enerjisi sistemleri, elektrikli ulaşım ve düşük karbonlu altyapı projeleri takvimi belli yatırımlara dönüşecek. Düzenleme yeni bir mali fon kurmasa da belediyelerin İller Bankası kaynakları, ulusal destek programları ve uluslararası iklim fonlarına başvurabilmesi için teknik yeterliliği yüksek proje portföyleri oluşturmasına güçlü zemin hazırlayacak.
Uygulama Takvimi ve Kurumsal Yapılanma
İllerde valilerin başkanlığında üniversiteler, kamu kurumları ve meslek odalarının katılımıyla oluşturulacak İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulları 31 Aralık 2026 tarihine kadar tamamlanacak. İlk Yerel İklim Değişikliği Eylem Planları ise 2028-2032 dönemini kapsayacak şekilde hazırlanarak 31 Aralık 2027 tarihine kadar karara bağlanacak. Kurumsal hazırlıkların 2026 yılında, envanter ve risk değerlendirmelerinin 2027 yılında bitirilmesiyle oluşturulan planlar her 5 yılda bir güncellenecek.
Yıllık İzleme ve Performans Denetimi
Eylem planlarının sahadaki uygulama sonuçları her yıl düzenli olarak takip edilecek ve belediyeler gerçekleşen faaliyetleri her yıl 30 Haziran tarihine kadar E-YİDEP sistemine işleyecek. Yenilenebilir enerji üretimi, enerji tasarrufu ve azaltılan emisyon oranları koordinasyon kurullarınca incelenerek hedeften sapma durumunda gerekli tedbirler alınacak. Hazırlanan yıllık kapsamlı değerlendirme raporları ise her yıl 31 Ekim tarihine kadar sisteme girilerek kamuoyunun incelemesine açılacak.