Karadeniz Gerilimi ve Aşırı Sıcaklar Hububatı Vurdu
· Dünya Gazetesi
Karadeniz'deki jeopolitik riskler ve küresel iklim krizinin tetiklediği arz şokları, Chicago ve New York borsalarında buğday ve kakao başta olmak üzere tarım emtialarında sert fiyat artışlarına yol açtı.
Karadeniz Gerilimi Buğday Fiyatlarını Tırmandırdı
Küresel emtia piyasalarında tarım ürünleri haftayı güçlü yükselişlerle tamamlarken Karadeniz bölgesindeki jeopolitik riskler tahıl fiyatlarını doğrudan vurdu. Chicago Ticaret Borsası verilerine göre buğday fiyatları haftalık bazda yüzde 12,1 oranında belirgin bir artış kaydetti. Aralık vadeli buğday kontratının kile başına fiyatı 790,3 sent seviyesine ulaşarak Temmuz 2023 döneminden bu yana görülen en yüksek düzeye tırmandı. Rusya ile Ukrayna arasındaki çatışmaların deniz lojistiğini doğrudan tehdit etmesi uluslararası hububat piyasalarında arz paniğini yeniden tetikledi.
Tahıl Koridorundaki Riskler Sevkiyatları Aksatıyor
Bölgedeki liman altyapılarına ve yük gemilerine yönelik askeri müdahaleler, Karadeniz üzerinden yürütülen uluslararası tahıl sevkiyatlarını sekteye uğratıyor. İhracat rotalarının güvenliğini kaybetmesi dünya genelindeki ithalatçı ülkeleri tedarik sıkıntısıyla karşı karşıya bıraktı. Chicago Ticaret Borsası piyasasında işlem gören diğer ürünlerden pirinç fiyatları da lojistik daralma ve güçlü talep ortamında haftalık bazda yüzde 2,5 yükseldi. Üreticiler ve tahıl tüccarları, lojistik maliyetlerin yanı sıra artan sigorta primlerinin küresel nihai ürün fiyatlarına yansımasından ciddi endişe duyuyor.
Mısır ve Soya Fasulyesinde İklim Baskısı
Tahıl grubundaki yukarı yönlü fiyat hareketleri yalnızca Karadeniz ile sınırlı kalmayarak yem hammaddelerine de doğrudan sıçradı. Chicago Ticaret Borsası verilerine göre kile başına mısır fiyatı yüzde 5,5 değer kazanırken, soya fasulyesi fiyatları yüzde 3,9 oranında yükseliş bildirdi. Amerika Birleşik Devletleri tarım havzalarında etkili olan aşırı sıcak hava dalgaları ve ardından gelen lokal aşırı yağışlar mısır ve soya tarlalarında verim kayıplarına yol açtı. İhracat talebinin kuvvetli seyretmesi ise fiyatları yukarı taşıdı.
Asya ve Amerika Kıtalarında Tarımsal Zorluklar
Asya pazarında dünyanın en büyük tarım tüketicisi olan Çin'in ana üretim kuşaklarında temmuz ayı ortasından itibaren yoğun sıcaklıklar ve yıkıcı seller görüldü. Yaşanan sert iklim koşulları mısır ve soya rekoltesi ile ürün kalitesi üzerinde ciddi baskı oluşturdu. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent açıklamalarında genel ekonomik yaptırımlara değinirken, küresel emtia dengelerinde Fed Başkanı Kevin Warsh para politikası duruşuna dair net bir değerlendirmede bulundu:
şahin
Fed'in bu yaklaşımı, yüzde 3,7 PCE enflasyonu ve 99,7 puanlık dolar endeksi ortamında tarımsal maliyetleri artırdı.
Çin Kuraklığı Pamuk Piyasalarını Hareketlendirdi
Tekstil sektörünün ana hammaddesi olan pamuk piyasalarında arz yönlü riskler fiyatlara güçlü bir ivme kazandırdı. Çin genelindeki toplam pamuk üretiminin yüzde 90'ından fazlasını karşılayan Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde kaydedilen aşırı sıcak ve kurak hava dalgası tarla verimini düşürdü. ABD merkezli Intercontinental Exchange bünyesinde işlem gören pamuk kontratları, kısıtlanan arz beklentileri ve düşen rekolte tahminleri eşliğinde libre bazında haftalık yüzde 3,5 artış göstererek küresel pamuk ticaretinde hareketliliğe neden oldu.
Kahve ve Şeker Fiyatlarında Brezilya Etkisi
Endüstriyel tarım ürünlerinden kahve ve şekerde ise Güney Amerika kaynaklı arz dinamikleri fiyat dalgalanmalarına yol açtı. Brezilya'da hasat sürecinin hızla ilerlemesi piyasaya sunulan fiziksel ürün miktarını artırırken, Intercontinental Exchange borsasında kahve fiyatları yüzde 3,1 geriledi; ancak sertifikalı arabica stoklarının 1999 yılından bu yana en dip düzeye inmesi kayıpları frenledi. Şeker fiyatları Brezilya realinin gerilemesiyle yüzde 0,3 düşerken, Avrupa Birliği 2026-2027 sezonu şeker üretiminin yüzde 19 daralacağı tahmini düşüşü kısıtladı.
Batı Afrika Kakao Rekoltesinde Büyük Kriz
Kakao piyasasında Batı Afrika merkezli rekolte daralması küresel borsalarda tarihi bir primlenmeye sahne oldu. Dünyanın lider üreticisi konumundaki Fildişi Sahili'nde elverişsiz hava şartları ile tarlalardaki yetersiz bakım koşulları nedeniyle 2026-2027 ana hasat sezonu başlangıcının 8 ila 10 hafta gecikebileceği bildirildi. Fildişi Sahili ve Gana'da güneş ışığının yetersiz kalması bitki hastalıklarını artırırken ürün kalitesini bozdu. Bu gelişmelerle Intercontinental Exchange borsasında kakao ton fiyatı haftalık bazda yüzde 10,0 sıçradı.
Makroekonomik Veriler ve Küresel Tarım Dengeleri
Küresel emtia piyasaları genelinde Brent petrol yüzde 4,8 ve altın yüzde 3,2 gerilerken tarım emtiaları arz şokları sayesinde pozitif ayrıştı. Fed'in yüzde 3,3 seviyesindeki çekirdek PCE verisiyle faiz baskısını koruduğu ortamda tarımsal emtialar, gıda güvencesine yönelik endişelerle değer kazandı. Karadeniz'deki lojistik abluka, Batı Afrika'daki üretim kaybı ve Amerika ile Asya'daki iklim anomalileri önümüzdeki dönemde çiftçiler, tüccarlar ve tüketiciler açısından küresel gıda enflasyonu riskinin yüksek kalacağını gösteriyor.