Hayvancılıkta Yerli Elektronik Küpe Dönemi Başladı
· GıdaTarım
Tarım ve Orman Bakanlığı ile Savunma Sanayii Başkanlığı koordinasyonunda ASELSAN tarafından geliştirilen Güvenli Elektronik Küpe İzleme Sistemi, Kars'ta tanıtılarak hayvancılıkta tam dijital takip dönemini başlattı.
Hayvancılıkta Dijital Küpe Dönemi
Tarım ve Orman Bakanlığı, hayvancılık sektöründe izlenebilirlik ve veri yönetimini kökten değiştirecek yeni bir teknolojik adımı hayata geçirdi. Savunma Sanayii Başkanlığı koordinasyonunda ASELSAN tarafından geliştirilen yerli dijital küpe sistemi kullanıma hazır hale getirildi. Güvenli Elektronik Küpe İzleme Sistemi (GEKİS) adını taşıyan projenin ilk saha tanıtımı Kars ilinde gerçekleştirildi. Bu uygulama sayesinde hayvan varlığı, sevk işlemleri ve hastalıklarla mücadele süreçleri merkezi olarak dijital ortamda yönetilecek.
Pakdemirli Döneminden Kalan Fikir
Hayvancılıkta elektronik takip fikri ilk olarak 2020 senesinde dönemin Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli tarafından kamuoyuna duyurulmuştu. Eski Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli o dönem yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullanmıştı:
"Kulak küpesi şu; her hayvanın kulağına bir tane cep telefonu asacağız. Yurtdışı toplantılarında anlatıyorum, çok hoşlarına gidiyor: ‘Bu inekten ineğe konuşmak için değil, insanların bilgi sahibi olması için’. İçinde komple cep telefonu altyapısı olan bir küpe"
O dönem hayata geçirilemeyen bu vizyon, yeni protokolle kurumsal zemine oturtuldu.
Yerli Savunma Sanayii İmzası
Tarım ve Orman Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı arasında 2024 yılında imzalanan resmi protokol ile GEKİS projesi resmen başlatıldı. Yüksek teknolojiye sahip donanım ve entegre yazılım altyapısı doğrudan ASELSAN mühendisleri tarafından üretildi. Savunma Sanayii Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün, gıda güvenliği ve arz sürekliliğinin millî güvenliğin ayrılmaz bir parçası olduğunu vurgulayarak yerli teknolojik çözümlerin Türkiye'nin üretim güvenliği ve kurumsal kapasitesi açısından kritik bir rol üstlendiğini ifade etti.
Sahada İki Yıllık Hazırlık
GEKİS altyapısının devreye alınması iki yılı aşan kapsamlı bir mühendislik ve saha çalışması sonucunda tamamlandı. Proje sürecinde tüm paydaş kurumların katılımıyla Savunma Sanayii Başkanlığı verilerine göre tam 46 proje gözden geçirme toplantısı yapıldı. Geliştirilen mikroçipli prototipler farklı iklim ve arazi koşullarında titizlikle test edildi. 7 Ağustos 2026 tarihinde Kars'ta düzenlenen tanıtım toplantısıyla sistemin saha operasyonları ve dağıtım aşaması resmiyet kazandı.
Yaşam Döngüsünün Tam İzlenmesi
Mikroçipli kulak küpeleri sayesinde büyükbaş hayvanların doğum anından kesimhaneye kadar olan tüm yaşam süreçleri yüzde 100 oranında izlenecek. Sistemin detaylarını paylaşan Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı şöyle konuştu:
"GEKİS sayesinde, artık her hayvanın dijital bir kimliği olacak. Doğumundan başlayıp aşıları, sağlık kayıtları, hareketleri, satış ve kesim süreçleri güvenli şekilde elektronik ortamda takip edilecek. Bu sistem basit bir küpenin ötesinde güvenli kayıt, güçlü takip ve sağlıklı üretimin adı olacak. Böylece hayvan hastalıklarına çok daha hızlı müdahale edebileceğiz, salgın risklerini daha etkin yöneteceğiz. Sahte ve kayıp küpe sorununu da büyük ölçüde ortadan kaldıracağız."
Salgın Hastalıklarla Etkin Mücadele
Yeni dijital altyapı ile birlikte hayvan hareketlerinin anlık kontrolü sağlanarak enfeksiyon ve salgın risklerinin yayılması hızlıca engellenecek. Konvansiyonel plastik küpelerde sıklıkla karşılaşılan düşme, kaybolma veya sahte küpe kullanımı problemleri GEKİS ile tamamen ortadan kaldırılacak. Bakan Yumaklı, sistemin hem üreticilerin idari yükünü hafifleteceğini hem kamunun denetim gücünü pekiştireceğini hem de tüketicilere çok daha güvenilir et ve süt arzı sunulmasını mümkün kılacağını belirtti.
Büyükbaş Hayvan Varlığının Değeri
Türkiye genelinde mevcut hayvan varlığının doğru envanterine ulaşılmasında GEKİS kritik bir fonksiyon üstlenecek. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'nın açıkladığı verilere göre, Türkiye'de şu anda 17 milyondan fazla büyükbaş hayvan varlığı bulunmaktadır. Bakan Yumaklı, bu hayvan varlığının ekonomik büyüklüğünün ise 1,5 trilyon liranın üzerinde olduğunu bildirdi. Bu devasa ekonomik değer, ASELSAN'ın yerli elektronik küpeleriyle kayıt altına alınarak ülke hayvancılık politikalarına yön verecek.