Ege Denizi'nde Takip Cihazlı Mavi Yüzgeçli Orkinos Yakalandı
· Dünya Gazetesi
İzmir Seferihisar açıklarında oltaya takılan ve Fransız bilim insanları tarafından Batı Akdeniz'de işaretlendiği belirlenen 133 santimetrelik mavi yüzgeçli orkinos, gerekli canlandırma müdahalelerinin ardından yeniden denize bırakıldı.
Ege Sularında Takip Cihazlı Orkinos
İzmir'in Seferihisar ilçesi Teos açıklarında avlanan amatör balıkçı Halil Alptuğ Önal, oltasına takılan 133 santimetre boyundaki mavi yüzgeçli orkinosu incelerken üzerinde bilimsel takip cihazı bulunduğunu tespit etti. 20 yıllık sportif balıkçılık deneyimine sahip olan Önal, yüzgecindeki cihazı fark eder etmez balığı koruma altına aldı. Yaşanan avlanma mücadelesinin ardından orkinosun sağlığını korumak için teknede hemen gerekli tedbirler uygulanmaya başlandı.
Fransız Araştırmacıların İki Yıllık Projesi
Cihaz üzerindeki bilgilerin Tarım ve Orman Bakanlığı yetkilileriyle paylaşılmasının ardından balığın kimliği netleşti. Yapılan incelemelerde söz konusu orkinosun Batı Akdeniz havzasında Fransız bilim insanları tarafından 2024 yılında işaretlendiği belirlendi.
İş Adamı ve Sportif Balıkçı Halil Alptuğ Önal sürece dair detayları şu sözlerle aktardı:
"Sportif balık avcılığını 20 senedir yapıyorum. 10 senedir de yakala, işaretle, geri bırak ile bu türlerin yaşamsal döngüsüne destek sağlamaya çalışıyoruz. Son avımızda İzmir Sığacık Körfezi'nde, Batı Akdeniz bölgesinde araştırmalar için işaretlenmiş bir mavi yüzgeçli orkinos yakaladık. 133 santimetre boyundaki bu orkinosun akademik ölçümlerini yapıp, sağlıklı bir şekilde geri salımını gerçekleştirdik. Bu verileri Tarım ve Orman Bakanlığımız ile uluslararası orkinos koruma Dernekleriyle de paylaştık. Balığın 2 yıl önce Batı Akdeniz bölgesinde işaretlendiği tespit edildi. Şu an Tarım ve Orman Bakanlığı'nın Ege Üniversitesi ve Çukurova Üniversitesi aracılığıyla yaptığı bir araştırmamız var. Bu araştırma neticesinde bu balığın 2024 yılında Batı Akdeniz bölgesinde işaretlendiği bilgisi paylaşıldı. Bu araştırmayı Batı Akdeniz bölgesinde bir Fransız araştırma ekibinin işaretlediğiyle alakalı geri bildirimde bulunuldu. Yaklaşık 10 senedir dünyanın farklı bölgelerinde hem kılıç balığı hem de orkinos üzerine onlarca işaretlenmiş balığım var. Hatta bazılarının geri takip için oluşturulan data kayıtlarıyla bir anı olarak defterimiz arasında saklıyoruz"
Hayati Müdahale ve Oksijen Desteği
Yakalanma sürecinde hareketsiz kalan orkinosun kaslarında biriken laktik asidi atabilmesi için özel bir canlandırma tekniği uygulandı.
Uygulanan kurtarma ve geri salım tekniğini detaylandıran İş Adamı ve Sportif Balıkçı Halil Alptuğ Önal açıklamasına şöyle devam etti:
"Şöyle ki balığı su üstüne yaklaştırdığımız zaman üstünde bir GPRS vericisi olduğunu gözlemledikten sonra biz balığı deniz yüzeyinde motorla yüzdürerek tekrardan nefes almasını sağladık. Çünkü mücadele esnasında kaslarda biriken laktik asit balığı geri bıraktıktan sonra yaşama şansını azaltıyor. Durdukları yerde solungaçlarından su geçirip nefes alamıyorlar. Orkinosların nefes alabilmesi için yüzmeleri gerekiyor. Mücadele esnasında kaslarında biriktirdiği laktik asiti atıp, kendini toparlaması için yardımcı olmamız gerekiyordu. O yüzden ki geri bırakılacak balıkların daha önceden makine yardımıyla yüzdürülerek kandaki oksijen seviyesinin yükseltilip laktik asit devrinin düşürülmesi lazım. Dolayısıyla çok kısa süren mücadelenin geri salımı aslında mücadeleden daha uzun sürdü. Yaklaşık 15 dakika kadar biz balığımızı yüzdürüp geri salmaya hazırlık sağladık. Sonrasında sağlıklı bir şekilde Ege Sularıyla buluşturduk. Bundan sonraki süreçte uluslararası federasyonumuz bu balıkla alakalı bilgileri bizimle paylaşacağıyla alakalı bilgi verdiler"
Türün Korunması ve Av Kotaları
Mavi yüzgeçli orkinosların deniz ekosistemindeki dengesi ve tür devamlılığı açısından av kotalarının titizlikle yönetilmesi gerekiyor.
Balığı doğal ortamına uğurlarken duygularını ve türün korunmasına yönelik düşüncelerini dile getiren İş Adamı ve Sportif Balıkçı Halil Alptuğ Önal şunları ifade etti:
"Bu balığa bu anıyı yaşattığı için de teşekkür ediyoruz. Kaç senedir yapıyorum böyle bir şey denk gelmedi. Şu an daha önceden takip cihazı takılmış bir balık yakaladık. Balık akademik araştırmalar için takip ediliyor ve zaten yasal sınırın çok az üstünde. İstesek de biz bunu vicdani olarak alamazdık. Daha dinç hale gelince, kancayı çıkartıp onu bıraktık. Bu balıklarımızın bu şekilde yaşatılması ve türünün korunması için kotalarının belirlenmesi kritik önem arz ediyor. Bu yüzden de belki de bu çorbada bir tuzumuz olur. Bu arkadaşın yaşamı hepimize, çocuklarımıza ve torunlarımıza bol bol bluefin (mavi yüzgeçli orkinos) olarak döner. Koçum; büyü büyü, kocaman ol, bol bol yavrula. Sonrasında nasip olur tekrar görüşürüz. Hadi bay bay. İnşallah güzel sağlıklı nesillere gidecek. Evet, kuyruk da vurmaya başladı artık. Hadi paşam, aslanım benim. Seni gidi yakışıklı kovboy"
Bakanlık ve Üniversitelerin Ortak Takibi
Tarım ve Orman Bakanlığı, Ege Üniversitesi ve Çukurova Üniversitesi ortaklığında yürütülen denizel araştırmalar, bölgedeki balık göçlerini kapsamlı biçimde kayıt altına alıyor. Ege Denizi ve Akdeniz arasındaki balık hareketliliğinin izlenmesi, sürdürülebilir balıkçılık politikalarının ve koruma planlarının oluşturulmasında temel dayanak oluşturuyor. Elde edilen veriler aynı zamanda uluslararası orkinos koruma dernekleri ile paylaşılarak küresel deniz biyoçeşitliliği araştırmalarına entegre ediliyor.
Yeniden Doğal Yaşam Alanına Bırakıldı
Tekne yardımıyla yaklaşık 15 dakika boyunca yüzdürülerek solungaçlarından su geçmesi sağlanan mavi yüzgeçli orkinos, yaşamsal fonksiyonlarını tamamen geri kazandı. Bütün akademik ölçümleri eksiksiz tamamlanan balık, kancasından arındırılarak yeniden Ege'nin serin sularına salındı. Uluslararası izleme projeleri kapsamında araştırmacılar, orkinosun Akdeniz'deki göç yolculuğunu verici üzerinden takip etmeye devam edecek.