Buzul çöküşleri can kayıplarına ve su krizine yol açıyor

11 Eylül 2026 · Deutsche Welle

Küresel sıcaklık artışıyla iki katına çıkan buzul erimesi, Asya'dan Alplere kadar hem ölümcül taşkınları tetikliyor hem de tarımsal sulama ve enerji üretimini durma noktasına getiriyor.

Buzul Çöküşleri Ölümcül Felaketleri Tetikliyor

Nepal ve Çin sınırındaki Tibet bölgesinde buzul çökmesi sonucu Bhotekoshi Nehri üzerinde yıkıcı bir sel felaketi yaşandı. Nepal Afet Yönetimi Kurumunun ilk belirlemelerine göre, yaklaşık 300 kişinin yaşamını yitirdiği ve bin 500'den fazla kişinin hâlen kayıp olduğu bu olay ilk buzul çöküşü değil. Geçen yıl İsviçre'nin Valais kantonundaki Blatten köyü de benzer bir çöküşle moloz altında kalmıştı. Fransa'nın Chamonix kasabasındaki bölge sakinleri de Bossons ve Taconnaz buzullarının oluşturduğu tehdit nedeniyle endişe duyuyor.

Küresel Tatlı Su Rezervleri Eriyor

Dünya üzerindeki tatlı su rezervlerinin yaklaşık yüzde 70'lik bölümünü buzullar ve dağlardaki devasa buz tabakaları meydana getiriyor. Dünyanın su kuleleri olarak nitelendirilen bu yüksek rakımlı alanlar, 2 milyar insanın günlük içme ve sulama ihtiyacını karşılıyor. Ancak bilimsel verilere göre son yirmi yılda erime hızı önceki dönemlerin iki katına ulaştı. 2000 ile 2023 yılları arasında gezegende 46 bin adet Giza Piramidi büyüklüğünde buzul kütlesi tamamen eriyerek yok oldu.

Buz Gölleri Milyonlarca İnsanı Tehdit Ediyor

Eriyen buzul suları sebebiyle dağlardaki buz gölü hacmi 1990 yılından bu yana yaklaşık yüzde 50 oranında artış kaydetti. Bilim insanları, özellikle Hindistan ve Pakistan'da yaşayan en az 15 milyon insanın ani göl taşması kaynaklı sel tehlikesiyle karşı karşıya bulunduğunu belirtiyor. Nitekim Ekim 2023 döneminde Hindistan'da meydana gelen taşkın 179 can kaybına yol açmıştı. Peru'nun Huaraz kasabasında ise su ihtiyacının yüzde 20'sini sağlayan buzul göllerinin taşma riski vatandaşları hukuki mücadeleye yöneltiyor.

Tarımsal Üretim ve Enerjide Kriz Kapıda

Buzulların küçülerek kritik zirve su eşiğine ulaşması, nehir havzalarındaki tarımsal sulama dengesini doğrudan sarsıyor. Su akışındaki belirgin azalma sebebiyle geleneksel mısır ve buğday üreticileri, Güney Amerika'da kuraklığa dayanıklı acı patates türlerinin ekimine yönelmek zorunda kalıyor. Tarımın yanı sıra enerji üretimi de darbe alıyor. Şili'de elektrik arzının yüzde 27'sini sağlayan hidroelektrik sistemi içinde yer alan Alto Maipo santrali, 2021 yılında azalan debi nedeniyle kapatıldı.

Deniz Seviyesinin Yükselmesi Kıyı Kentlerini Vuruyor

Dağlardaki erimenin yanı sıra Batı Antarktika'da bulunan ve kıyamet buzulu olarak adlandırılan Florida büyüklüğündeki Thwaites Buzulu da istikrarsızlaşıyor. Son 25 yılda buzulların erimesi küresel deniz seviyelerini yaklaşık 2 santimetre yükseltti. Bu artış Pasifik'teki Fiji ve Vanuatu gibi ada ülkelerini tehdit ederken; Cakarta, Mumbai, Lagos ve Manila gibi kıyıya yakın yaşayan 1 milyarın üzerindeki nüfusu korumak için inşa edilen deniz setleri gelecekte yetersiz kalma tehlikesi taşıyor.

Kayak Merkezleri ve Kültürel Miras Yok Oluyor

Eriyen buzul kütleleri kadim gelenekleri ve kış turizmi ekonomisini de yok ediyor. Peru'da her yıl hacıların ziyaret ettiği kutsal Colquepunco buzulu erime tehdidiyle karşı karşıyayken, İtalya'daki Presena Buzulu 1990 yılından beri hacminin üçte birini kaybetti. Avrupa Alpleri genelinde doğal kar örtüsünün yüzyıl sonuna kadar yüzde 42 seviyesinde azalacağı tahmin ediliyor. Bu durum dünya genelindeki birçok kayak merkezinin kârlılığını yitirerek kapanmasına yol açacak.

Yapay Buzul ve Erken Uyarı Çalışmaları

Küresel ısınmanın getirdiği felaketlere karşı yerel topluluklar uyum stratejileri geliştiriyor. Pakistan'ın Hassanabad köyünde Shisper buzulunun hareketleri erken uyarı sistemleri ve köy hoparlörleriyle izleniyor. Hindistan'ın Ladakh bölgesinde ise yaz kuraklığına karşı yapay buzullar inşa ediliyor. Ancak bilim insanları, yerel önlemlerin geçici ve sınırlı olduğunu, asıl çözümün dünya genelindeki sıcaklık artışının acilen yavaşlatılmasından geçtiğini vurguluyor.

English