ÇALIŞMA HAYATINDA ORTAK AKLIN SORUMLULUĞU ÜÇLÜ DANIŞMA
· Halil ETYEMEZ
Çalışma hayatında alınan her karar; çalışanın geçimini, işletmenin üretimini ve ailenin geleceğini etkiler. Bu nedenle; kamu yönetimi/idaresi, çalışanlar ve işverenler arasında gerçekleştirilen düzenli istişare büyük önem taşır. Üçlü Danışma Kurulu, bu üç tarafı aynı masada buluşturan kurumsal yapıdır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 6 Ekim 2026’da “Çalışma Hayatında Yeni Çalışma Yöntemler
Çalışma hayatında alınan her karar; çalışanın geçimini, işletmenin üretimini ve ailenin geleceğini etkiler. Bu nedenle; kamu yönetimi/idaresi, çalışanlar ve işverenler arasında gerçekleştirilen düzenli istişare büyük önem taşır. Üçlü Danışma Kurulu, bu üç tarafı aynı masada buluşturan kurumsal yapıdır.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 6 Ekim 2026’da “Çalışma Hayatında Yeni Çalışma Yöntemleri” gündemiyle topladığı kurul, bu ihtiyacı yeniden hatırlattı. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı başkanlığındaki toplantıya TÜRK-İŞ, HAK-İŞ, DİSK ve TİSK temsilcileri katıldı.
Kurulun hukuki temeli, 2003 tarihli 4857 sayılı İş Kanunu’nun 114. maddesine dayanır. Çalışma usulleri 4 Nisan 2004’te yayımlanan yönetmelikle düzenlenmiş, ilk toplantısı 24 Mayıs 2004’te dönemin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı başkanlığında yapılmıştır.
“Üçlü” ifadesi; kamu, çalışan ve işveren kesimlerini anlatır. Bakanlık ve ilgili kurumlarla birlikte işçi ve işveren konfederasyonları temsil edilir. Yönetmelik, kamu görevlileri konfederasyonlarının katılımını da öngörür; gündeme göre birlikte veya ayrı toplantılar yapılabilir.
Bu masada çalışma mevzuatı, istihdam, sendikal ilişkiler ve uygulamadaki sorunlar değerlendirilir. Taraflar taleplerini paylaşır, çözüm önerileri geliştirir; gerektiğinde teknik çalışma grupları oluşturulur. Nitekim 2023 toplantısının ardından çalışma kanunlarına ilişkin gruplar Ocak 2024’te faaliyete geçmiştir.
Kurulun niteliği konusunda bilinmesi gereken temel husus şudur: Üçlü Danışma Kurulu bir istişare organıdır. Ortak görüş oluşturabilir ve çalışma kararları alabilir; ancak önerileri kendiliğinden kanun veya yönetmelik yerine geçmez. Bağlayıcı uygulama için yetkili makamların gerekli hukuki işlemleri ayrıca yapması gerekir. Bir konunun görüşülmesi, o konuda değişiklik yapıldığı anlamına gelmez.
Buna karşılık düzenli toplanması mevzuat gereğidir. Yönetmelik, ocak, mayıs ve eylül aylarında yılda üç toplantı öngörür; olağanüstü toplantıya da imkân tanır. Toplanmamaya özel ceza öngörülmemesi bu yükümlülüğü ortadan kaldırmaz. Uygulamada kesintiler yaşanmış, Bakanlık Ekim 2023 toplantısının beş yıllık aranın ardından yapıldığını açıklamıştır.
Kurulun etkisi, tarafların bilgi ve tecrübelerini düzenleme hazırlıklarına taşımasında, sorunları erken görmesinde ve güven oluşturmasındadır. Sendikal yönetim, kamu yönetimi ve yasama tecrübem, istişarenin hazırlık ve takip sayesinde sonuç verdiğini gösteriyor.
Bugün bu masanın önünde hızla değişen bir çalışma dünyası bulunuyor. Uzaktan ve hibrit çalışma, dijital platformlar üzerinden iş alma ve proje bazlı çalışma farklı ihtiyaçlar doğuruyor. Evden çalışan kişinin mesai sınırı, platform çalışanının muhatabı, proje sonunda gelirin ve sosyal güvenliğin devamlılığı açıklığa kavuşturulmayı bekliyor.
Teknoloji ve yapay zekâ dönüşümüne hazırlanırken çalışanlara yeni beceriler kazandırmalı, işi değişen insanları yeni mesleklere geçişte desteklemeliyiz. Yeni modellerin başarısını istihdam sayısıyla birlikte ücret, güvence ve çalışma şartları üzerinden değerlendirmeliyiz.
Dünyanın gidişatı da bu gündemi etkiliyor. SIPRI’ye göre küresel askerî harcamalar 2025’te art arda on birinci yılında yükselmiştir.Savunma ve ileri teknoloji yatırımlarının doğurduğu insan kaynağı ihtiyacını mesleki eğitim ve istihdam politikalarıyla birlikte planlamalıyız. Millî güvenliği güçlendiren yatırımların nitelikli ve güvenceli işlere dönüşmesini gözetmeliyiz.
Bu çerçevede önerimiz; kurulun düzenli toplanması, her toplantıda sorumlu kurum ve çalışma takviminin belirlenmesi, sonraki toplantıda sonuçların değerlendirilmesidir. Yeni çalışma modelleri de sürekli teknik çalışmalarla izlenmeli; uygun uygulamalar sektörlerin şartlarına göre sınanmalıdır.
Her modelde ücretin öngörülebilirliği, sosyal güvenliğin sürekliliği ve dinlenme hakkı korunmalıdır. Kadınların istihdamı bakım hizmetleriyle, gençlerin katılımı mesleki gelişim ve kalıcı işe geçiş imkânlarıyla desteklenmelidir.
Sendikalar da hak savunuculuğunu dijital çalışma hayatına taşımalıdır. Çalışan verilerinin korunması, dijital gözetimin sınırları ve yapay zekâyla verilen iş kararlarında insan denetimi ile itiraz imkânı toplu pazarlık gündemine girmelidir. Teknolojinin sağladığı verimlilik artışı çalışanların refahına da yansımalıdır.
Çalışan insanın emeği ve geleceği, yönetim sorumluluğu taşıyan herkes için bir emanettir. Üçlü danışmanın başarısı; alın terinin karşılığında, işyerindeki huzurda ve insanın geleceğe duyduğu güvende görünür olmalıdır. Çalışma biçimleri değişirken insanın haysiyeti ve emeğin hakkı güçlenmelidir.
Hakkınızı helal ediniz.
Allaha emanet olunuz.