FAO Afganistan'da Gübre Fiyatlarının Hasadı Tehdit Ettiğini Duyurdu
· FAO Global News
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), küresel krizin tetiklediği gübre fiyatlarındaki artışın Afganistan'da 2027 buğday üretimini ve milyonlarca çiftçinin geçimini riske attığını açıkladı.
Küresel Krizin Afgan Tarımına Etkisi
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından yapılan açıklamaya göre, yükselen gübre fiyatları Afgan çiftçilerin temel girdilere erişimini engelleyerek ülkenin 2027 buğday hasadını tehlikeye atıyor. Gübre fiyatlarındaki bu sert yükseliş, 2026 Orta Doğu krizinin küresel piyasalarda yol açtığı tedarik aksamalarını takip ediyor. Doğal olarak düşük toprak verimliliğine sahip olan Afganistan'da buğday üretimi, yeterli miktarda diamonyum fosfat (DAP) ve üre uygulamasına bağımlı durumda bulunuyor.
Kışlık Buğdayda Gübre Maliyeti Baskısı
Kışlık buğday, Afganistan'ın temel gıda ürününü oluşturuyor ve ülkedeki yıllık gübre talebinin üçte ikisinden fazlasını kapsıyor. FAO, artan maliyetler nedeniyle üreticilerin gübre kullanımını kısmak veya ekim alanlarını daraltmak zorunda kalabileceğini belirtiyor. Bu durumun rekolte düşüşüne, hanelerin gıdaya erişiminin azalmasına ve borç yükünün artmasına yol açacağı öngörülüyor. Etkilerin özellikle kadınların yönettiği haneler ve geri dönen aileler gibi kırılgan gruplarda ağır hissedileceği bildiriliyor.
Yerel Üreticilerin Yaşadığı Girdi Çıkmazı
Yükselen girdi maliyetlerinin sahadaki yansımaları üreticileri zor durumda bırakırken, konuya ilişkin değerlendirmede bulunan FAO Afganistan Temsilcisi Richard Trenchard durumu şu sözlerle özetliyor:
"Afghanistan’s farmers have an opportunity to benefit from a stronger agricultural season after a harsh drought year, but rising fertilizer prices threaten to put that opportunity out of reach for many of the families who need it most. This is not a supply crisis; it is an affordability crisis at one of the most important moments in the agricultural calendar. Fertilizer is available, yet too many farmers cannot afford to buy it."
Sahadaki krizin boyutlarını aktaran Nimroz vilayetinden çiftçi Din Mohammad, geçmişte borçlanarak girdi alabildiklerini belirterek şunları söylüyor:
"In the past, shopkeepers that we knew used to lend us fertilizers. Now, nobody lends us anything. If I don’t use fertilizers, I will not get any benefit from my land."
Aynı bölgede tarımsal üretim yapan çiftçi Wakil ise çaresizliğini şu ifadelerle dile getiriyor:
"I don’t know whether to take care of my family or spend money on seed and fertilizer,"
Verim Kaybı ve Daralan Zaman
Tarımsal girdilerin birbiriyle doğrudan bağlantılı olduğunu ve müdahale için zamanın daraldığını vurgulayan FAO Afganistan Temsilcisi Richard Trenchard şu uyarıyı yapıyor:
"Years of investment by FAO and its partners have helped strengthen Afghanistan’s seed system and expand farmers’ access to quality seed. But seed and fertilizer go hand in hand. Without fertilizer, many farmers will be unable to achieve the yields needed to support their communities. The window for action is narrow. Farmers are making decisions now about how much land they can cultivate and whether they can afford the inputs needed for a successful harvest. Timely support is far more cost-effective than responding to the consequences of lower food production and increased humanitarian needs next year."
Kurum verileri, sertifikalı tohumun yeterli gübreleme ve doğru tarım teknikleriyle buluştuğunda buğday verimini yüzde 32,8 oranında artırdığını kanıtlıyor.
IDEA Platformuyla Sübvansiyonlu Destek Modeli
FAO, üreticilerin gübre ve tohum gibi temel girdilere ulaşabilmesi için yerel özel sektör tedarikçileri üzerinden yürütülen sübvansiyon programını devreye alıyor. Kuruluşun biyometrik kayıt ve elektronik kupon sistemi olan IDEA (Identification, Delivery and Empowerment Application) platformu bu süreçte temel altyapıyı oluşturuyor. Kurumun açıklamasına göre, yaklaşan ekim kampanyası için şimdiden 100 binden fazla çiftçi sisteme kayıt edilmiş durumda bulunuyor. Bu mekanizma sayesinde desteklerin özel tohum ve gübre bayileri ağı üzerinden hızlıca ulaştırılması planlanıyor.
Finansman İhtiyacı ve Gıda Güvenliği
Eylül ortasına kadar sağlanacak finansmanın, çiftçilerin tohum ve gübreye ekim dönemi öncesinde zamanında ulaşmasını güvence altına alacağı belirtiliyor. FAO, zamanında sağlanacak desteğin gelecekteki insani yardım maliyetlerini azaltacağını ve gıda güvenliği kazanımlarını koruyacağını ifade ediyor. Nüfusun büyük bölümünün geçimini tarımdan sağladığı Afganistan'da, üretim kayıplarının önüne geçilmesi sürdürülebilir kırsal kalkınma ve rekolte hedefleri açısından kritik önem taşıyor.