Kuru meyve ihracatında okratoksin kurallarını Türkiye belirliyor

6 Kasım 2026 · Gıda Bülteni

Mısır'daki Codex toplantısında Türkiye'nin kuru meyvelerde okratoksin A ile mücadele kılavuzu kabul edildi ve sevkiyat reddini önleyen kural onaylandı.

Uluslararası standartlarda Türkiye'nin öncülüğü

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yayımlanan 5 Kasım 2026 tarihli gıda kodeksi raporuna göre, Türkiye'nin kuru meyve sektörünü yakından ilgilendiren kritik bir girişim uluslararası onay aldı. Mısır'da 19-23 Ekim 2026 tarihlerinde gerçekleştirilen Codex Alimentarius Gıdalarda Bulaşanlar Kodeks Komitesi'nin 19'uncu toplantısında, Türkiye'nin başkanlığını yürüttüğü elektronik çalışma grubunun önerisi kabul edildi. Kurutulmuş meyvelerde okratoksin A kontaminasyonunun önlenmesi ve azaltılması için uygulama kılavuzu hazırlanması hedefleniyor. Uluslararası Kuru Yemiş ve Kuru Meyve Konseyi, bilimsel veriler doğrultusunda kapsamın mango, muz ve ananas gibi tropikal meyveleri de içerebileceğini bildirdi.

Okratoksin A riskinin kuru meyvelere etkisi

Doğal bir küf toksini olan okratoksin A, Aspergillus ve Penicillium türleri tarafından üretilerek tahıllardan kahveye kadar geniş bir yelpazede görülebiliyor. Türkiye için stratejik öneme sahip kuru incir ve kuru üzüm üretiminde, hasat sonrası kurutma ve depolama koşulları bu riskin önlenmesinde belirleyici rol oynuyor. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi tarafından yapılan bilimsel incelemeler, söz konusu toksinin böbrekler üzerinde hasar oluşturabileceğini ve kanserojen etki potansiyeli taşıdığını ortaya koyuyor. Bu nedenle ihraç edilen ürünlerdeki nem ve hijyen yönetimi pazar güvencesi açısından hayati değer taşıyor.

Kılavuz hazırlık sürecinin takvimi ve aşamaları

Küresel standartları belirleyecek olan bu teknik süreç aslında 2025 yılında düzenlenen 18'inci komite toplantısında başlatılmıştı. Türkiye'nin başkanlık, İngiltere'nin ise eş başkanlık yürüttüğü elektronik çalışma grubu, kapsamlı bir proje belgesi hazırlayarak 19'uncu komite toplantısına taşıdı. Komite üyelerinin tam desteğini alan çalışma belgesi, nihai onay için Codex Alimentarius Komisyonu'na iletildi. Yetkililer, 2027 yılında yapılması planlanan Komisyonun 50'nci toplantısında resmi onayın çıkması durumunda, uluslararası uygulama kılavuzunun hazırlanmasına yönelik teknik sürecin kararlılıkla devam edeceğini ifade ediyor.

Mevzuat farklılıkları ve uluslararası limit tartışması

Uluslararası ticarette kuru meyvelere uygulanan okratoksin A yasal limitleri, ülkeler arasında ciddi teknik engellere yol açabiliyor. Tarım ve Orman Bakanlığı, Avrupa Birliği'nin belirlediği maksimum kalıntı seviyelerinin Türkiye'deki üretim ve iklim koşullarını yeterince yansıtmadığını uzun süredir savunuyor. Bu doğrultuda Türkiye, 2023 yılında Türk Gıda Kodeksi Bulaşanlar Yönetmeliği'nde değişikliğe giderek kendi coğrafi verilerine dayalı özel maksimum limitler tanımlamıştı. Uluslararası düzeyde hazırlanacak yeni kılavuz sayesinde, ihracatçıların dış pazarlarda karşılaştığı haksız teknik engellerin ve analiz uyuşmazlıklarının kalıcı olarak giderilmesi amaçlanıyor.

İhracatta büyük partilerin denetiminde yeni kural

Toplantıda Türkiye, yalnızca kılavuz hazırlığıyla sınırlı kalmayıp bulaşan kontrollerindeki analiz ve denetim metodolojisinde de kritik bir kazanım elde etti. Bazı ülkelerin, tek bir alt partide uygunsuzluk çıkması halinde kargonun tamamının reddedilmesi yönündeki taleplerine Türkiye başarılı diplomasiyle karşı çıktı. Tarım ve Orman Bakanlığı raporunda, çok büyük partilerin resmî kontrollerde bağımsız alt birimlere ayrılarak incelenmesi kuralının kabul ettirildiği belirtildi. Alınan bu karar, özellikle tonajlı sevkiyat yapan kuru meyve ihracatçılarının ürünlerinin haksız yere tümden imha edilmesini ya da geri dönmesini önleyecek.

English