Tavuk Eti Üretimi Protein Fiyatlarındaki Yükselişi Frenliyor
· GıdaTarım
TCMB Başkanı Dr. Yaşar Fatih Karahan, küresel kırmızı et arzındaki daralmaya karşın Türkiye'de rekor kıran tavuk eti üretiminin fiyat artışlarını dengelediğini açıkladı.
Enflasyon Raporu ve Protein Ayrışması
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, yılın üçüncü Enflasyon Raporu sunumunu İstanbul Finans Merkezi Yerleşkesi’nde gerçekleştirdi. Toplantıda konuşan Başkan Dr. Yaşar Fatih Karahan, gıda enflasyonunun önemli bileşenleri olan et ve süt fiyatlarındaki gelişmelere değindi. Protein arz güvenliği ile fiyat geçişkenliğinin yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Karahan, et fiyatlarının küresel dinamiklerle uyumlu gittiğini, süt ürünlerinde ise ayrışma olduğunu vurguladı.
Fiyat Endekslerinde Ürün Sınıflama Farkları
Uluslararası piyasalar ile Türkiye arasındaki fiyat hareketlerini izlerken kurumların ürün sınıflamaları öne çıkıyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), hayvansal proteinleri et ve süt olarak iki ayrı endekste takip ederken tereyağını süt grubuna dahil ediyor. TÜİK verilerine göre ise uluslararası COICOP sisteminde tereyağı katı ve sıvı yağlar grubu altında izleniyor. Bu metodoloji farkı, küresel ve yerel fiyat geçişkenliğini yorumlamada belirleyici rol oynuyor.
Tavuk Eti Üretiminde Rekor Artış
TÜİK verilerine göre tüketici fiyat endeksinde et grubundaki yıllık fiyat artışı son üç aydır yüzde 37,8 civarında yatay bir seyir izliyor. Kırmızı et fiyatları endeksi yukarı taşırken artan beyaz et arzı yükselişi sınırlıyor. TÜİK verilerine göre Türkiye'de tavuk eti üretimi yılın ilk altı ayında 1,4 milyon ton ile rekor seviyeye ulaştı. Üretimdeki bu güçlü artış, tüketicinin protein talebini karşılayarak piyasada önemli bir tampon işlevi görüyor.
Küresel Kırmızı Et Arzında Daralma
Dünya genelinde kırmızı et piyasasında ciddi bir arz sıkışıklığı yaşanıyor. FAO verilerine göre FAO Et Fiyat Endeksi Haziran ayında ABD doları bazında 131,3 puanla tarihi zirveye ulaştı. ABD'de sığır sürüsü varlığı son 75 yılın en düşük düzeyine geriledi. Gelişmeleri değerlendiren ABD Ulusal Ekonomi Konseyi Direktörü Kevin Hassett piyasadaki durum hakkında şu değerlendirmede bulundu:
"hayrete düştüğünü"
Açığın kapatılmasında Brezilya, Avustralya, Yeni Zelanda ve Arjantin öne çıkıyor.
Dış Ticaret Kotaları ve Fiyat Beklentisi
Küresel et ticaretinde Çin tarafından 2026 başında devreye alınan ülke bazlı koruma kotası ve kota aşımındaki yüzde 55 ek tarife uygulaması piyasaları doğrudan etkiledi. İhracatçı ülkeler kotalarını doldurabilmek için yılın ilk yarısında Çin'e olan sevkiyatlarını hızlandırdı. Yıl ortasında kotaların dolmasıyla birlikte yılın ikinci yarısında ticaret hızının dengelenmesi ve küresel kırmızı et fiyatlarında sınırlı bir rahatlama oluşması bekleniyor.