Bakanlık Hastalıktan Ari İşletme Kriterlerini Güncelledi
· Tarım Dünyası
Tarım ve Orman Bakanlığı, üç ayrı yönetmelikte yaptığı değişiklikle hastalıktan ari işletmelerde sertifikasyon süreçlerini kısaltarak bürokratik engelleri ve sertifika iptallerini azalttı.
Ari İşletmelerde Yeni Dönem Başladı
Tarım ve Orman Bakanlığı, hayvancılık sektöründe sürdürülebilirliği sağlamak ve hayvan sağlığını güvence altına almak amacıyla üç ayrı yönetmelikte kapsamlı değişikliklere gitti. Resmi Gazete'nin 24 Temmuz 2026 tarihli sayısında yayımlanarak yürürlüğe giren yeni düzenlemeler, süt hayvancılığı başta olmak üzere hastalıktan ari işletme şartlarını kökten güncelledi. Haziran ayında Bursa'da yaşanan sertifika iptalleri ve sektör içi tartışmaların ardından gelen bu adım, üreticilerin bürokratik mağduriyetlerini engellemeyi amaçlıyor. Bakanlık, hayvan hastalıklarıyla mücadelede çok daha esnek ve rasyonel kriterleri hayata geçiriyor.
Bruselloz Test Yaşında Kritik Güncelleme
Resmi Gazete'de yayımlanan Bruselloz ile Mücadele Yönetmeliği değişikliğiyle sığır, koyun ve keçilerde teşhis yöntemleri, karantina kuralları ve ari statü kriterleri bütünüyle yenilendi. Yeni düzenlemeyle birlikte brusellozda arilik statüsünün yeniden kazanılması için uygulanan sığır test yaşı alt sınırı yeniden belirlendi. Daha önce mevzuatta 30 aylıktan küçük olarak tanımlanan yaş sınırı, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından 12 aylık üzeri şeklinde revize edildi. Arilik için 12 aydan büyük tüm sığırların, enfekte hayvanların sürüden çıkarılmasından sonra yapılacak iki ardışık testte negatif sonuç vermesi gerekiyor.
Sürü Takibi ve Şüphe Uygulaması
Laboratuvar incelemeleri sonucunda sürüde brusella enfeksiyonu bakteriyolojik olarak kesinleşirse derhal hastalık çıkışı yapılarak işletmenin arilik statüsü iptal edilecek. Sürü 30 gün boyunca yakın izlemeye alınacak ve atık vakası görülmezse hastalık resmi olarak söndürülecek. Öte yandan sadece seropozitif hayvan tespit edilmesi durumunda sertifika doğrudan iptal edilmeyecek, işletmeye yalnızca hastalık şüphesi şerhi düşülecek. Şüphe sürecinde 30 gün boyunca takip edilen sürüde olumsuzluk yaşanmazsa şüphe kaldırılarak 30 gün arayla yapılacak iki test sonucunda negatif değer alınması halinde sertifika yenilenecektir.
Hayvan Hastalıkları Tazminatında Yeni Oranlar
Hayvan Hastalıklarında Tazminat Yönetmeliği'nde yapılan değişiklikle tüberküloz ve bruselloz sebebiyle mecburi kesime sevk edilen veya imha edilen hayvanlar için ödenecek tazminat koşulları netleştirildi. Bakanlığın açıklamasına göre, tüberkülin veya bakteriyolojik test sonucu hastalığı kesinleşen sığır, koyun ve keçilerin takdir edilecek bedellerinin yüzde 90'ı yetiştiriciye ödenecek. Ayrıca karantina sürecinde şüpheli çıkıp ölen hayvanlar için de aynı tazminat oranı uygulanacak. Kesimhanelerde veya Kurban Bayramı kesim yerlerinde tüberküloz tespit edilen sığır karkaslarının bedellerinin ise yüzde 75'i üreticiye tazminat olarak aktarılacak.
Sığır Tüberkülozu ile Mücadelede Yeni Kriterler
Sığır Tüberkülozu ile Mücadele Yönetmeliği'nde yapılan güncelleme, teşhis yöntemleri, sürü sınıflandırması ve karantina uygulamalarında önemli teknik esneklikler getirdi. Hastalığın işletme bazlı takibi amacıyla uygulanacak test periyotları kısaltılarak üreticinin bekleme süresi hafifletildi. Son pozitif reaktörün kesim veya ölümle sürüden ayrılmasından en erken 42 gün sonra birinci test, bundan 42 gün sonra yani toplam 84 gün sonra ikinci test yapılacak. Daha önce 60 gün olan iki test arasındaki asgari bekleme süresi 42 güne çekilerek süreç hızlandırıldı.
Tüberkülozda Arilik Kazanma ve İzolasyon
Ari olmayan sürülerden işletmeye yeni hayvan dahil edilmesi durumunda, en az 6 ay ve en fazla 12 ay arayla iki test yapılması mecburi kılındı. Bu süre zarfında gelen hayvanların ari sürüyle temas etmemesi amacıyla tam izolasyon koşulları aranacak. İşletmede kesim sonrası veya laboratuvarda tüberküloz saptanırsa statü iptal edilecek, son pozitif vaka uzaklaştırıldıktan en geç 7 iş günü sonra ilk test uygulanacak. Rutin testlerde pozitif reaktör çıkması durumunda ise sertifika iptal edilmeyecek, yalnızca hastalık şüphesi konularak 84 günlük süreçte yapılacak iki testle durum netleştirilecektir.
Arilik Sertifikasyonunda Süreler Önemli Ölçüde Kısaldı
Hayvancılık Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen yeni modelle gereksiz belge iptallerinin önüne geçilerek işletmelerin üretim kaybı yaşaması engelleniyor. Atık nedeniyle bruselloz tespit edildiğinde sertifikanın geri kazanılma süresi 6 aydan 2 aya indirildi. Rutin kan testinde reaksiyon alınması halinde sertifika iptal edilmeyip 2 aylık takip sonunda güncellenecek. Kesimhanede tüberküloz tespiti halinde takip süresi 4 aydan 84 güne düşürülürken, rutin deri testlerinde 12 ayı bulan bürokratik süreçler tamamen kaldırılarak toplam 84 günlük test takvimine bağlandı.
Risk Oluşmadan Önce Koruyucu Önlemler
Bakanlık yetkilileri, yeni modelin temel felsefesini risk oluştuktan sonra müdahale etmek yerine risk oluşmadan önce koruyucu tedbirleri güçlendirmek olarak açıklıyor. Biyogüvenlik standartlarının artırılmasıyla işletmelerin dış etkenlere ve salgınlara karşı direnci sistematik biçimde yükseltilecek. Ari işletmeler artık sürekli ve risk odaklı modern izleme teknikleriyle denetlenecek. Standart ve objektif kriterlere dayalı resmi kontroller sayesinde süreçler üretici açısından çok daha şeffaf hale gelecek. Böylece hayvan sağlığının yanı sıra milli üretimin verimliliği ve gıda güvenliği güvenceye kavuşturulacak.
Ari İşletmelere Sağlanan Tarımsal Desteklemeler
Türkiye genelindeki 1 milyondan fazla büyükbaş işletmesinin yalnızca yüzde 1'i hastalıktan ari sertifikasına sahip bulunuyor. Bu oranı yükseltmek amacıyla ari işletmelere verilen tarımsal destekler ciddi oranda katlanıyor. 2026 yılı için buzağı başına temel destek 1400 lira olarak uygulanırken, hastalıktan ari işletmeler dişi buzağı başına tam 4 kat ilave destekten yararlanıyor. Çiğ süt desteğinde standart işletmelere litre başına 20 kuruş ödenirken ari işletmeler 60 kuruş alıyor. Avrupa Birliği onaylı süt çiftliklerinde ise ilave 0,6 katsayı desteği sağlanıyor.
Finansman Sigorta ve Ticari Avantajlar
Ari işletme belgesine sahip üreticiler tarımsal finansman ve sigorta alanında geniş imkanlara kavuşuyor. Ziraat Bankası tarafından kullandırılan Hazine sübvansiyonlu hayvancılık kredilerinde ari işletmelere yüzde 70 ile yüzde 100 arasında değişen faiz indirimleri tanınıyor. İşletmeler 80 milyon liraya kadar yatırım ve işletme kredisi üst limitinden faydalanabiliyor. Damızlık satışlarında yüksek katma değer elde eden üreticiler, TARSİM Hayvan Hayat Sigortası poliçelerinde yüzde 15 prim indiriminden yararlanırken doğrudan ari çiğ süt ve işletme içi embriyo üretim izinlerine de sahip oluyor.
Bakan Yardımcısı Gümen'den Vizyon Değerlendirmesi
Tarım ve Orman Bakan Yardımcısı Prof. Dr. Ahmet Gümen, hayata geçirilen mevzuat değişiklikleri ve yeni sertifikasyon modeline ilişkin şu değerlendirmelerde bulundu:
Hastalıktan ari işletme sertifikasında yeni bir modeli hayata geçiriyoruz. Üreticimizin yükünü azaltan, hayvan sağlığını güçlendiren ve süreçleri hızlandıran uygulamalarla; Sertifikasyon süreçlerini önemli ölçüde kısaltıyoruz. Risk odaklı ve bilimsel yaklaşımla koruyucu hayvan sağlığını güçlendiriyoruz. Gönüllülük esaslı test uygulamalarıyla üreticimizin sürece katılımını artırıyoruz. Hayvancılığımızın sürdürülebilirliği ve üreticimizin emeğinin korunması için çalışmalarımızı kararlılıkla sürdürüyoruz. Hastalıktan ari işletmeler, güçlü hayvancılığın ve güvenilir gıda üretiminin en sağlam teminatıdır. Üreticimize daha fazla destek, daha güçlü finansman, daha düşük sigorta maliyeti ve daha yüksek katma değer sağlayan bu modeli kararlılıkla yaygınlaştırıyoruz. Sağlıklı sürüler, güçlü üretim, güvenilir gıda; Türkiye Yüzyılı’nın hayvancılık vizyonudur.
Bölgesel Bilgilendirme Toplantıları Hız Kesmiyor
Yeni yönetmeliklerin yürürlüğe girmesinin ardından Hayvancılık Genel Müdürlüğü taşra teşkilatını ve yetiştiricileri bilgilendirmek için bölgesel toplantılara başladı. Hayvancılık Genel Müdürü Salih Çelik başkanlığında Ankara'da yapılan ilk toplantının ardından Balıkesir ve Kırklareli'nde geniş katılımlı çalıştaylar düzenlendi. Balıkesir'deki oturuma Bursa, Çanakkale ve Balıkesir personeli katılırken, Kırklareli'nde Edirne, İstanbul, Kırklareli ve Tekirdağ ekipleri bir araya geldi. İkinci oturumlarda bizzat ari işletme sahipleriyle buluşan teknik uzmanlar, yeni sertifikasyon modelinin saha uygulamalarını ve avantajlarını anlatarak sürecin yaygınlaştırılması hedefini paylaştı.