Şap salgını 17 ilde canlı hayvan ticaretini durdurdu

5 Kasım 2026 · GıdaTarım

Şap salgını sebebiyle 17 ilde pazarlar mühürlenirken Kars'ta günlük 150 milyon lirayı bulan hayvan ticareti tamamen durdu.

Salgın tedbirleri ticareti durdurdu

Türkiye genelinde yeniden baş gösteren şap hastalığı salgını, hayvancılık ve yetiştiricilik sektöründe derin bir sağlık krizinin yanında büyük ölçekli bir ekonomik durgunluğa da yol açtı. İlgili kamu yetkilileri virüsün diğer bölgelere yayılmasını engellemek ve hayvan sağlığını korumak amacıyla Adana, Bursa, Erzurum, Kars, Kütahya ve Samsun başta olmak üzere toplam 17 ilde canlı hayvan pazarlarını geçici olarak mühürledi. Bazı bölgelerde iki ayı aşan karantina kararları nedeniyle hayvan giriş ve çıkışları tamamen kısıtlandı. Uygulanan sıkı tedbirler hastalığın yayılmasını sınırlandırsa da kırsal bölgelerde oluşan ekonomik kayıplar kısa sürede milyarlarca lirayı buldu.

Genişleyen ekonomik zincirleme etki

Canlı hayvan pazarlarının uzun süre kapalı kalması yalnızca besicileri ve üreticileri değil, kırsal kalkınmanın merkezindeki tüm ticari çarkları doğrudan felç etti. Pazar yerlerindeki alım satımın durmasıyla birlikte celepler, hayvan nakliyecileri, yem bayileri ve çevre ilçe esnafı ciddi bir gelir kaybı yaşamaya başladı. Köylülerin kış hazırlığı yaptığı ve hayvan satışlarının yıl içindeki en yoğun seviyede gerçekleştiği bu dönemde pazarların kilitlenmesi, yetiştiricilerin nakit akışını ve finansal dengesini tamamen bozdu. Hayvanlarını satıp gelir elde edemeyen üreticiler, özellikle Tarım Kredi Kooperatifleri ile bankalara olan kredi borçlarını ödeyememe riskiyle karşı karşıya kaldı.

Pazar cirosu ve kayıplar

Kars ve Ardahan yöresindeki pazar yerlerinin bölge ekonomisi için adeta bir bacasız fabrika niteliğinde olduğunu vurgulayan büyükbaş hayvan taciri Resul Topyaka, Kars hayvan pazarında normal şartlar altında günde 500 ila 1000 adet büyükbaş hayvanın el değiştirdiğini belirtti. Büyükbaş hayvan taciri Resul Topyaka, pazarın parasal hacmini ve oluşan ticari kaybı şu sözlerle dile getirdi:

"Pazarda 100 bin liraya da 250 bin liraya da hayvan var. Ortalama satış fiyatı 150 bin lira. Bu da günlük 75 milyon ila 150 milyon liralık ticaret demek. Pazarın kapanmasıyla bu ticaret durdu."

Ahırda artan bakım maliyetleri

Karantina kararları sebebiyle pazara çıkarılamayan büyükbaşlar ahırlarda tutulmaya devam ettikçe, yetiştiricilerin yem ve bakım giderleri katlanarak yükseliyor. Kredi geri ödeme takviminin giderek sıkıştığı günlerde satış yapamayan köylülerin her geçen gün yeni bir borç yükü altına girdiğini ifade eden büyükbaş hayvan taciri Resul Topyaka konuya ilişkin şu açıklamada bulundu:

"Hayvan satışından elde edilen gelir köylü için yalnızca bir kazanç değil. Günlük ihtiyaçlarını karşılanması ve banka borçlarını ödenmesi açısından da önemli, satış yapamayan üretici her geçen gün yeni bir giderle karşı karşıya kaldı. Üreticiler hayvanlarını ahırlarda beslemek zorunda kaldı. Bir hayvanın günlük yem ve bakım giderinin 150-200 lira civarında, aylık maliyeti ise yaklaşık 7 bin lira."

Kars sevkiyatında yeni dönem

Kars Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından yapılan resmi duyuruya göre, 30 Eylül 2026 tarihinde uygulamaya konulan il içi ve il dışı hayvan sevkiyatı kısıtlaması nihayet kaldırıldı. Ancak şap hastalığının halen aktif seyrettiği karantina alanları bu gevşetmenin dışında bırakıldı. Sevkiyat izninin verilmesine rağmen canlı hayvan pazarları, hayvan borsaları ve toplama alanları şimdilik kapalı tutuluyor. Yetkililer, hayvan sağlığı tamamen güvence altına alınıp saha şartları uygun bulunduktan sonra pazarların yeniden ticarete açılacağını duyurdu.

English