Tarımsal sulamadaki yüksek tüketim gıda güvenliğini tehdit ediyor

17 Eylül 2026 · Tarım Pusulası

Türkiye'de tüketilen suyun yüzde 77'sinin tarımda kullanıldığını belirten Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Adiller, iklim krizi ve aşırı yeraltı suyu çekiminin gıda güvenliği üzerinde ciddi risk yarattığı uyarısında bulundu.

Üsküdar Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Çevre Sağlığı Program Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Adiller, 18 Eylül Dünya Su İzleme Günü kapsamında Türkiye'deki su kaynakları üzerinde yoğunlaşan baskıyı değerlendirdi. Devlet Su İşleri (DSİ) verilerine göre Türkiye'nin teknik ve ekonomik olarak kullanılabilir yıllık su potansiyeli 112 milyar m³ seviyesinde yer alırken, kişi başına düşen su miktarı ise yıllık yaklaşık 1.308 m³ düzeyindedir. Adiller, yaşanan su stresinin yalnızca bir içme suyu meselesi olmadığını, doğrudan gıda güvenliği ve tarımsal üretim açısından kalıcı tehditler barındırdığını kaydetti.

Türkiye'nin Akdeniz Havzası'nda yer alması sebebiyle iklim krizine karşı son derece hassas bir konumda olduğunu vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Adiller, yükselen sıcaklıkların ve artan buharlaşmanın mevcut su kaynaklarını hızla tükettiğini bildirdi. Toplam yağış miktarı kadar yağışın gerçekleşme rejiminin de kritik önem taşıdığına değinen Adiller, kısa sürede meydana gelen aşırı sağanakların yeraltı sularını beslemek yerine yüzeysel akış, erozyon ve taşkınlara sebebiyet verdiğini; düzenli yağışların azalmasının ise toprak nemini ciddi ölçüde düşürdüğünü aktardı.

Su krizinin yalnızca bireysel tasarruf tedbirleriyle aşılamayacağını belirten Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Adiller, sanayi ve tarımdaki kaynak verimliliğinin esas belirleyici faktör olduğunu dile getirdi. DSİ tarafından paylaşılan güncel verilere göre, Türkiye'de yıllık tüketilen 57 milyar m³ suyun yüzde 77'si doğrudan tarım sektöründe kullanılmaktadır. Adiller, kayıp-kaçak oranlarının düşürülmesinin, dağıtım şebekelerinin yenilenmesinin ve tarımsal sulamadaki tüketim yapısının acilen dönüştürülmesinin zorunlu hale geldiğini ifade etti.

Gözden uzak olması sebebiyle sınırsız zannedilen yeraltı sularının hızla tükendiğine dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Adiller, kontrolsüz ve ruhsatsız kuyu çekimlerinin derin seviye kayıplarına yol açtığını söyledi. Aşırı su çekiminin kuyuları kullanılamaz hale getirdiğini ve çiftçinin pompa enerjisi maliyetlerini yükselttiğini belirten Adiller, bazı bölgelerde zemin çökmeleri meydana geldiğini, kıyı şeritlerinde ise tuzlu su girişiminin tarım topraklarını tehdit ettiğini vurguladı.

Türkiye'nin 2026–2035 Ulusal Su Planı hedeflerine atıfta bulunan Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Adiller, havza bazlı su yönetiminin ve suya göre ürün deseni planlamasının zorunlu olduğunu aktardı. Adiller, geleneksel açık sulama kanallarının yerini modern basınçlı ve kapalı borulu sistemlerin alması gerektiğini kaydetti. Ayrıca arıtılmış atık suların geri kazanımı, yağmur suyu hasadı ve gri su uygulamalarının tarımsal sulamada yaygınlaştırılmasının ekosistem direncini artıracağını belirtti.

Gelecekte karşılaşılabilecek kapsamlı krizlerin boyutunu bugünden atılacak kurumsal adımların belirleyeceğini ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Adiller, su kaynaklarının miktar ve kalite parametreleriyle sürekli izlenmesi gerektiğini belirtti. Adiller, suyun yalnızca bir tüketim maddesi değil, doğrudan ulusal gıda güvencesi, sürdürülebilir ekonomi ve halk sağlığı ile bağlantılı stratejik bir unsur olarak yönetilmesinin şart olduğunu dile getirdi.

English