Küresel Gıda Fiyatları Ağustosta Yeniden Yükselişe Geçti
· GıdaTarım
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü verilerine göre küresel gıda emtia fiyatları endeksi, iklim riskleri ve jeopolitik gerilimlerin etkisiyle ağustos ayında yüzde 1,9 artış kaydetti.
Küresel Fiyat Endeksinde Risk Sıçraması
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerine göre, dünya gıda emtia fiyatlarının gösterge endeksi Ağustos 2026 döneminde revize edilmiş Temmuz seviyesine göre yüzde 1,9 artış kaydederek ortalama 133,3 puan oldu. Endeks değerindeki bu artış yıllık bazda ise yüzde 2,5 yükselişe işaret ediyor. Yüksek sıcaklıklar ve olumsuz hava koşullarına bağlı risklerin arz beklentilerini daraltması piyasaları doğrudan etkiledi.
FAO Baş Ekonomisti Maximo Torero konuya ilişkin değerlendirmesinde şunları kaydetti:
"Ağustos ayındaki küresel gıda fiyatlarındaki artış, risk priminin gıda piyasalarına geri döndüğünün bir uyarısıdır: iklim şokları, jeopolitik gerilimler ve aksayan ticaret lojistiği, arz beklentilerini daraltmak için bir araya geliyor ve bu da dayanıklılığın, açık ticaretin ve güvenli girdi akışlarının artık küresel gıda fiyat istikrarı için merkezi önem taşıdığını gösteriyor"
Tahıl Piyasalarında Tedarik ve Lojistik Baskısı
FAO Tahıl Fiyat Endeksi, ithalat talebindeki canlılık ve üretim beklentilerine yönelik endişelerin etkisiyle Temmuz ayına kıyasla yüzde 2,2 artış gösterdi. Küresel buğday fiyatları Ağustos ayında yüzde 2,6 artarken, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 15,0 daha yüksek bir seviyeye ulaştı. Buğdaydaki yükselişte Karadeniz ihracat lojistiğindeki aksamalar, Avrupa genelindeki kuraklık kaynaklı düşük verim beklentisi ve zayıflayan ABD doları belirleyici oldu.
Dünya mısır fiyatları ise ABD'deki verim endişeleri, AB'deki zayıf rekolte, etanol ve yem sektöründen gelen talep, Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla aksayan girdi tedariki ve Ukrayna'nın azalan ihracatı sebebiyle aylık yüzde 2,5 yükseldi. FAO Tüm Pirinç Fiyat Endeksi de Asya ve Afrika ülkelerinin alımlarıyla yüzde 0,5 arttı.
Bitkisel Yağ ve Et Fiyatlarındaki Eğilimler
FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, güçlü ithalat talebi ve El Niño hadisesinin Güneydoğu Asya üretimi üzerindeki olumsuz beklentileri nedeniyle aylık yüzde 1,1 yükseldi. Palmiye ve soya yağı fiyatlarında yukarı yönlü hareket izlenirken, bol arz beklentileri kolza ve ayçiçek yağı fiyatlarını hafifçe geriletti.
Öte yandan FAO Et Fiyat Endeksi kümes hayvanları, domuz ve koyun etindeki artışla yüzde 1,0 yükseldi. Domuz etindeki artışta AB'de aşırı sıcaklıkların hayvan gelişimini yavaşlatması rol oynadı. Buna karşılık, Çin'in ithalat kotalarının Brezilya ve Avustralya arasındaki ihracat rekabetini artırması nedeniyle uluslararası sığır eti fiyatları düşüş kaydetti.
Süt ve Şeker Piyasalarında Sert Yükseliş
FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi, Avrupa Birliği genelinde hüküm süren sıcak ve kurak hava koşullarının süt arzını daraltması neticesinde Temmuz ayına göre yüzde 2,3 artış kaydetti. Ayın en sert dalgalanması ise FAO Şeker Fiyat Endeksi tarafında gerçekleşti ve endeks Ağustos ayında yüzde 11,9 oranında yükseldi.
Şeker piyasasındaki bu sert tırmanışta, hava şartları sebebiyle AB'de şeker pancarı veriminin düşeceği beklentisi, El Niño'nun Asya'daki üretici ülkeler üzerindeki etkileri, Brezilya'daki rekolte düşüşü ve Hindistan'ın gümrüksüz ham şeker ithalatı kararı etkili oldu.
Küresel Tahıl Rekoltesinde Güncel Tahminler
FAO'nun yayımladığı Tahıl Arz ve Talep Özeti raporuna göre, 2026 yılı küresel tahıl üretiminin 2.980 milyon ton seviyesinde gerçekleşeceği tahmin ediliyor. Bu miktar 2025 yılına göre yüzde 2,0 düşüş anlamına gelse de kayıtlardaki en büyük ikinci hasat niteliğinde bulunuyor. Dünya mısır üretim tahmini, Fransa ve Polonya'daki verim kayıplarının Güney Amerika kazanımlarını dengelemesiyle 1.309 milyon tona çekildi.
Küresel buğday üretimi tahmini ise 810,7 milyon tona revize edildi. Küresel pirinç üretiminin ise üretici marjlarındaki daralma ve iklim şartları sebebiyle 2026/27 sezonunda yüzde 1,9 gerileyerek 553,1 milyon ton olması öngörülüyor.
Tüketim Projeksiyonları ve Devir Stokları
Kuruluşun güncel verilerine göre 2026/27 sezonu dünya toplam tahıl kullanım tahmini, önceki yıla kıyasla yüzde 0,2 artışla 2.965 milyon ton olarak belirlendi. Bu dönemde yemlik kaba tahıllar ile pirinç kullanımının artması, buğday tüketiminin ise bir miktar azalması bekleniyor.
2027 sezon sonu itibarıyla dünya tahıl stoklarının, Rusya ve Ukrayna'daki lojistik kısıtlamaların stokları artırmasıyla 947,2 milyon tona ulaşacağı hesaplanıyor. Bu doğrultuda küresel tahıl stok-kullanım oranının yüzde 31,6 seviyesinde gerçekleşeceği öngörülüyor; bu oran önceki sezondaki yüzde 31,9'a göre gerilemeye işaret etse de tarihsel olarak piyasada yeterli arza işaret ediyor.
Uluslararası Ticaret ve Piyasa Beklentileri
FAO raporunda dünya tahıl ticaret hacminin 2026/27 döneminde rekor seviyelerden gerileyerek 509,3 milyon ton seviyesinde gerçekleşeceği tahmin ediliyor. Küresel ticaret hacmindeki daralma beklentisine rağmen vadeli işlem piyasalarında hareketlilik sürüyor.
Nitekim FAO bünyesinde faaliyet gösteren Tarım Piyasası Bilgi Sistemi (AMIS) tarafından yayımlanan aylık Piyasa İzleme raporu, temel tarım emtialarında vadeli işlem kontratlarının genel olarak yükseliş eğiliminde olduğunu teyit ediyor. Jeopolitik gerilimler ve lojistik hatlardaki darboğazlar, uluslararası tarım emtiası ticaretinde yakından izlenmeye devam ediyor.