Artan ozon kirliliği küresel tarımsal üretimi tehdit ediyor

30 Eylül 2026 · AA Yeşil Hat

Copernicus Atmosfer İzleme Servisi'nin 2026 yılı raporuna göre, dünya nüfusunun yüzde 40'ı tehlikeli seviyede yer ozonuna maruz kalırken bitkisel verim ve gıda güvenliği doğrudan risk altına giriyor.

Avrupa Birliği bünyesindeki Copernicus Atmosfer İzleme Servisi (CAMS), 2026 yılının sekiz aylık dönemini kapsayan kritik bir küresel hava kalitesi raporu yayımladı. Analiz verilerine göre, dünya nüfusunun yüzde 40'ı tehlikeli yer seviyesi ozon kirliliğine maruz kaldı. Güneş ışığı ve aşırı sıcaklıkların kirleticilerle tepkimesi sonucu oluşan bu gaz, geniş coğrafyalarda insan sağlığını doğrudan etkiledi. Dünya Sağlık Örgütü standartlarına uygun temiz hava soluyabilen nüfusun oranı ise yalnızca yüzde 5 seviyesinde kaldı.

CAMS analizine göre bölgesel bazda kirlilikten en fazla etkilenen bölge Asya kıtası oldu. Sanayi, yoğun ulaşım ve doğal kaynaklı emisyonlar neticesinde Asya nüfusunun yüzde 60'ı aşırı yüksek ozon seviyeleriyle karşılaştı. Avrupa'da peş peşe yaşanan sıcak hava dalgaları kirliliği tetiklerken, kıta nüfusunun yüzde 50'si kötü hava kalitesine maruz kaldı. Kuzey Amerika'da ise 2026 yılındaki şiddetli orman yangınlarının etkisiyle nüfusun üçte ikisinden fazlası sınır değerlerin üzerindeki ozon yoğunluğundan etkilendi.

Yer seviyesindeki yoğun ozon gazı, sadece insan sağlığını değil aynı zamanda doğal ekosistemleri ve tarımsal üretimi de doğrudan baskılıyor. Yüksek konsantrasyonlar bitkilerin fotosentez mekanizmasına zarar vererek tarımsal ürün veriminde ciddi kayıplara yol açıyor. CAMS Direktörü Laurence Rouil, konuya ilişkin yaptığı kapsamlı değerlendirmede şunları kaydetti:

Sınır ötesi taşınan kirleticilerin tarım alanları ve geçim kaynakları üzerindeki etkileri, uluslararası iklim politikalarının merkezine yerleşti. ECMWF Genel Direktörü Florian Pappenberger, hazırlanan küresel tablonun aciliyetini şu ifadelerle vurguladı:

Uzmanlar, gıda güvenliğini korumak için hava kirliliğiyle sınır ötesi ortak mücadele çağrısında bulunuyor.

English