Tarımsal girdilerde mazot ve gübre fiyatları yükseldi

6 Ekim 2026 · TarımTR

Türkiye Ziraat Odaları Birliği verilerine göre Eylül ayında mazot fiyatı aylık bazda yüzde 12,8, DAP gübresi ise yüzde 9,9 artış göstererek üretici maliyetlerini tırmandırdı.

Türkiye Ziraat Odaları Birliği verilerine göre Eylül 2026 döneminde tarımsal üretimin temel girdilerinde genel bir fiyat artışı gerçekleşti. Ziraat Odaları aracılığıyla derlenen bilgilere göre çiftçi ve yetiştiricilerin maliyet kalemlerinde belirgin yükselişler kaydedildi. Aylık bazda en yüksek artış mazotta yüzde 12,8 ve DAP gübresinde yüzde 9,9 olarak ölçüldü. Bu süreçte üre yüzde 6,7, 20.20.0 kompoze gübre yüzde 6,6, amonyum nitrat yüzde 6,3, süt yemi yüzde 4,4 ve besi yemi yüzde 4,2 oranında artış gösterdi.

Eylül ayında üretici sepetinde en çok dikkat çeken girdi mazot oldu. TZOB verilerine göre Ağustos sonunda 83,83 TL/litre seviyesinde bulunan mazot fiyatı, Eylül ayı sonunda 94,60 TL/litreye yükseldi. Litre başına yaşanan 10,77 TL'lik bu artış, 50 litrede 538,50 TL, 100 litrede 1.077 TL ve 500 litrede 5.385 TL ek maliyet oluşturdu. Yıllık bazda değerlendirildiğinde ise Eylül 2025'te 55,43 TL/litre olan mazot, bir yılda yüzde 70,7 oranında rekor bir yükseliş yaşadı.

Bitkisel üretimin en kritik girdilerinden gübre grubunda da fiyatlar yukarı yönlü hareket etti. DAP gübresinin tonu Ağustos ayındaki 44.002 TL seviyesinden Eylül ayında 48.356 TL'ye ulaşarak aylık bazda 4.354 TL arttı. Üre gübresi ise 27.330 TL/tondan 29.158 TL/tona çıkarak ton başına 1.828 TL yükseldi. Yıllık değişimlerde amonyum nitrat yüzde 69,2, amonyum sülfat yüzde 55,6, 20.20.0 kompoze yüzde 38,6, DAP yüzde 35,9 ve üre yüzde 13,7 oranında zamlandı.

Girdi fiyatlarındaki yükseliş trendi hayvancılık sektörünü de doğrudan etkiledi. TZOB kayıtlarına göre süt yemi Ağustos sonundaki 19.569 TL/ton seviyesinden Eylül sonunda 20.434 TL/tona ulaştı ve aylık yüzde 4,4 yükseldi. Besi yemi fiyatı ise 18.341 TL/tondan 19.110 TL/tona çıkarak yüzde 4,2 artış kaydetti. Her iki yem grubunda yaşanan yıllık yüzde 31,8'lik fiyat artışı, işletmelerin rasyon ve hayvan başına günlük maliyet hesaplarını yeniden gözden geçirmesini zorunlu hale getirdi.

Gübredeki ton bazlı artışlar işletme ölçeğine göre farklı dekar maliyetleri oluşturuyor. Ağustos ayındaki 29.333 TL/tonluk 20.20.0 ve 21.672 TL/tonluk amonyum nitrat fiyatları Eylül ayında sırasıyla 1.946 TL ve 1.368 TL artış kaydetti. Amonyum sülfatın tonu ise 19.010 TL bazından 272 TL yükseldi. Yapılan teknik hesaplamalara göre, dekara 25 kilogram DAP uygulayan bir üreticideki Eylül ayı ek maliyet artışı 109 TL/da olurken, 50 kilogramlık kullanımda bu yük dekara yaklaşık 218 TL'ye ulaşıyor.

Eylül döneminde girdi maliyetleri yükselirken ürün satış fiyatlarında zıt yönlü dalgalanmalar gerçekleşti. TZOB verilerine göre Eylül ayında kuru fasulye üretici fiyatı yüzde 62,5 oranında artış gösterirken, kuru incir fiyatı yüzde 48 ve limon fiyatı yüzde 30 oranında geriledi. Girdi ve ürün fiyatlarının farklı yönlerde hareket etmesi nedeniyle üreticilerin salt ürün satış fiyatına değil; dekara maliyet, verim ve girdi miktarı bileşenlerine odaklanması gerektiği belirtiliyor.

Ekim ayında buğday ve kışlık ürünlerin ekim hazırlıkları yürütülürken üreticilerin güncel maliyet tabloları oluşturması gerekiyor. Özellikle geçmiş dönemlere ait mazot ve gübre rakamlarıyla hazırlanan planlamaların, Eylül ayındaki güncel piyasa verileri doğrultusunda revize edilmesi önem taşıyor. Hayvancılık işletmelerinin de artan yem fiyatlarını günlük tüketim ve canlı ağırlık ya da süt verimiyle karşılaştırarak rasyon yönetimi yapması gerekiyor.

Temel girdilerdeki artışların tarımsal üretim süreçlerinde zincirleme etkiler yaratması bekleniyor. Toprak hazırlığı, ekim, ilaçlama ve hasat gibi yoğun mekanizasyon süreçlerinde mazotun yıllık yüzde 70,7'lik artışı doğrudan maliyet baskısı oluşturuyor. Gübre ve yem fiyatlarındaki yükselişin ürün rekoltesi ve satış fiyatlarına ne şekilde yansıyacağı ise bölgesel piyasa koşulları, dekar başına verim ve arz talep dengesine bağlı olarak şekillenecek.

English