Küresel Gübre Fiyatlarında Yüksek Seyir 2028'e Kadar Sürecek
· Bloomberg HT
CoBank raporuna göre jeopolitik çatışmalar, lojistik darboğazlar ve hammadde krizleri nedeniyle küresel gübre piyasalarındaki yüksek fiyat baskısı 2028 yılına kadar devam edecek.
Küresel Gübre Fiyatlarında Yüksek Seyir
CoBank Bilgi Paylaşım Platformu tarafından yayımlanan kapsamlı rapora göre, küresel gübre piyasalarındaki yüksek fiyat baskısının 2028 yılına kadar sürmesi bekleniyor. Jeopolitik gerilimler, kısıtlı hammadde arzı ve azalan fosfat bulunabilirliği tarımsal girdi maliyetlerini doğrudan yukarı çekiyor.
CoBank Tarım Tedariki ve Biyoyakıt Ekonomisti Jacqui Fatka piyasalardaki arz kısıtlarına ilişkin şu değerlendirmede bulundu:
"Orta Doğu çatışmasının yarattığı domino etkisi, arz sıkıntısıyla birleşince, gübre fiyatlarını yükseltecek ve 2027 ve sonrasına kadar tedariki zorlaştıracaktır"
Orta Doğu Kaynaklı Tedarik Riskleri
Orta Doğu bölgesi, yıllık 60 milyon tondan fazla gübre ve hammadde tedariki ile uluslararası pazarda kritik bir rol oynamaya devam ediyor. CoBank verilerine göre bu hacmin 45 milyon tonluk bölümü Hürmüz Boğazı üzerinden sevk ediliyor. Küresel kükürt ticaretinin yüzde 50'si ve üre ihracatının yüzde 30'undan fazlası bu kritik bölgeden sağlanıyor. Bölgedeki istikrarsızlık ve lojistik hatlardaki aksamalar, gübre tedarik zincirini küresel ölçekte son derece kırılgan ve kesintilere açık hale getiriyor.
Tesis Hasarları ve Bölgesel Kısıtlamalar
Çatışmalar ve hammadde krizleri küresel üretim altyapısında ağır tahribata yol açtı. CoBank raporuna göre Orta Doğu'da yaklaşık 31 amonyak fabrikası doğrudan hasar gördü veya kapandı. Hindistan, Pakistan ve Bangladeş genelinde hammadde yetersizliği sebebiyle 49 fabrikanın faaliyeti durduruldu ya da sınırlandırıldı. Rusya'da ise en az 20 üretim tesisi insansız hava aracı saldırılarında zarar görerek küresel gübre arzındaki düşüşü daha da derinleştirdi.
Fosfat Piyasasında Hammadde ve İhracat Engeli
Fosfat üretiminde en büyük değişken maliyeti oluşturan amonyak ve kükürt fiyatlarındaki artış üretimi ciddi şekilde sınırlandırıyor. Dünyanın en büyük 10 amonyak ihracatçısından üçü Hürmüz Boğazı çevresinde faaliyet gösteriyor. En büyük üretici olan Çin'in Ağustos ayına kadar fosfat ihracatını yasaklaması piyasayı daralttı. Kükürt maliyetlerinin yüksek kalması bu yasağın uzaması ihtimalini güçlendirirken, küresel tarım piyasalarındaki fosfat arzı giderek daralıyor.
Çiftçilerin Değişen Besin Yönetimi Stratejileri
Artan maliyetler karşısında çiftçiler toprak analizi ve hassas tarım teknolojilerine yönelerek girdi optimizasyonuna gidiyor. CoBank Bilgi Paylaşım Platformu tarafından hazırlanan CoBank Raporu çiftçilerin strateji değişikliğini şu tespitle özetliyor:
"Yetersiz gübreleme, yüksek gübre fiyatlarından daha maliyetli olabilir. Bu nedenle birçok çiftçi azot uygulamalarını azaltmak yerine, son yıllarda fosfat ve potasyum seviyelerini yüzde 10-15 düşürdü."
CoBank Tarım Tedariki ve Biyoyakıt Ekonomisti Jacqui Fatka ise olası verim kayıplarına dikkat çekerek şu uyarıda bulundu:
"Düşük veya hiç gübre kullanılmaması, verimin düşmeye başlamasından önce iki ila üç yıllık bir boşluk yaratıyor"