Kahve rekoltesi artıyor ancak tüketim rekoru stokları eritiyor

1 Ekim 2026 · Dünya Gazetesi

Dünya kahve üretimi 178,8 milyon çuvalla 10 yıllık ortalamanın üzerine çıkarken, tarihi rekor kıran küresel talep ve iklim kaynaklı üretim riskleri devir stoklarını 20,1 milyon çuvala düşürdü.

Küresel Kahve Üretiminde Yeni Rekolte

Küresel tarım piyasalarında 2025-2026 sezonu kahve üretimi açısından artış gösteren bir eğilime işaret ediyor. ABD Tarım Bakanlığı (USDA) verilerine göre, dünya genelinde toplam kahve üretiminin bir önceki sezona kıyasla yüzde 1 oranında yükselerek 178,8 milyon çuvala ulaşması bekleniyor. Standart 60 kilogramlık çuvallarla hesaplanan bu üretim miktarı, son 10 yılın ortalaması olan 169,69 milyon çuvalın belirgin şekilde üzerinde seyrediyor. Üretim lideri Brezilya 63 milyon çuvallık rekolteyle pazarın yüzde 35,2'sini tek başına karşılarken, Vietnam 31,7 milyon çuval ile ikinci sırayı alıyor. Kolombiya, Endonezya ve Etiyopya ise toplam 36,3 milyon çuvallık hasatla diğer ana tedarikçiler konumunda bulunuyor.

Tüketim Rekoru ve Daralan Stoklar

Tarımsal üretim hacminde görülen bu sınırlı yükseliş, kahve piyasasındaki yapısal arz risklerini hafifletmeye yetmiyor. USDA tarafından paylaşılan projeksiyonlara göre, 2025-2026 sezonunda küresel kahve talebi 173,9 milyon çuval seviyesine ulaşarak tarihi bir rekor kırmaya hazırlanıyor. Artan küresel talep karşısında dönem sonu devir stoklarının ise 20,1 milyon çuvala kadar gerileyeceği tahmin ediliyor. Üretim hacmi artsa bile stok seviyelerinin kritik düzeyde daralması, kahve emtiasını beklenmedik hava olaylarına, kuraklık baskısına ve bölgesel üretim şoklarına karşı her zamankinden çok daha savunmasız bir konuma sürüklüyor.

Fiyat Dalgalanmaları ve El Nino

Uluslararası piyasalarda işlem gören kahve fiyatları, meteorolojik belirsizlikler nedeniyle yüksek seviyelerini korumayı sürdürüyor. Uluslararası Kahve Organizasyonu (ICO) verilerine göre, Birleşik Gösterge Fiyatı (I-CIP) Temmuz 2026 dönemindeki 287,26 sent seviyesinin ardından Ağustos 2026 itibarıyla libre başına ortalama 287,29 ABD senti düzeyinde gerçekleşti. El Nino hava fenomeninin yol açtığı endişeler ve kısa vadeli Arabica çekirdeği arzındaki daralma fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı kuruyor. Buna karşın Brezilya'daki olumlu yağış tahminleri ve arz artışı beklentisi ise piyasadaki aşırı fiyat tırmanışını belirli sınırlar içinde dengeliyor.

Türkiye'de Katlanan Kahve İthalatı

Üretici olmayan Türkiye pazarında ise tüketim alışkanlıklarının değişmesiyle birlikte kahve ithalatında çok hızlı bir büyüme kaydediliyor. Ülkede 2010'lu yılların başında kişi başına 350-400 gram olan yıllık tüketim günümüzde 2,5 kilogram seviyesine kadar çıktı. Uluslararası Ticaret Merkezi (ITC) verilerine göre, Türkiye'nin kahve ithalat faturası 2024 yılındaki 497 milyon dolar seviyesinden 2025 yılında 909,2 milyon dolara tırmandı. Türkiye bu ithalatın 568,5 milyon dolarlık en büyük dilimini Brezilya'dan gerçekleştirirken, kavurma ve işleme sanayisinin gelişmesiyle birlikte 2025 yılında 126,5 milyon dolarlık ihracat yaptı ve en çok satışı 23,02 milyon dolarla Belarus'a gerçekleştirdi.

İklim Değişikliği ve Tür Değişimi

Kahve yetiştiriciliğinin karşı karşıya kaldığı en büyük yapısal tehditlerin başında küresel iklim krizi ve aşırı sıcaklık dalgaları geliyor. Yetiştiriciliğin dar coğrafyalarda toplanması, bölgesel kuraklık ve düzensiz yağış anomalilerini doğrudan küresel bir tedarik krizine dönüştürüyor. Örneğin en büyük üretici Brezilya'da sıcaklık artışı ve su yetersizliği nedeniyle 2025-2026 döneminde narin Arabica çekirdeği üretiminde düşüş beklenirken, sıcağa daha dayanıklı Robusta çekirdeği üretiminde artış öngörülüyor. Sektör paydaşları, gelecekteki temel problemin sadece üretim hacmi değil, bozulan iklim şartlarında istikrarlı ve kaliteli tarımın nasıl sürdürüleceği olduğuna dikkat çekiyor.

Kahve Kuşağı ve Coğrafi Kırılganlık

Dünya genelinde kahve tarımı, ekvatoral iklim dinamiklerine bağlı son derece hassas ve kısıtlı bir coğrafi alanda yapılabiliyor. Ekvatorun 25 derece kuzeyi ile 30 derece güneyi arasında kalan ve Yengeç Dönencesi ile Oğlak Dönencesi arasını kapsayan bu dar hat Kahve Kuşağı olarak adlandırılıyor. Orta Amerika'dan Pasifik'teki Papua Yeni Gine ve Avustralya'ya uzanan bu kuşak, geniş bir coğrafyayı kapsıyor gibi görünse de agro-ekolojik açıdan yüksek riskler barındırıyor. Kuşak genelindeki tarım arazileri, küresel ısınma kaynaklı hastalıklar, aşırı yağışlar ve kuraklık döngülerine karşı oldukça kırılgan bir tarımsal yapı sergiliyor.

Üretici Çiftçiler ve Küresel Çözüm

Kahve sektörü küresel çapta yaklaşık 12,5 milyon küçük ölçekli çiftçi ailesinin geçim kaynağını ve kırsal kalkınma dinamiklerini doğrudan şekillendiriyor. Uluslararası Kahve Organizasyonu (ICO), 2026 yılı temasını Kahve Çözümün Bir Parçasıdır olarak ilan ederek bu stratejik ürünün sosyo-ekonomik gücünü vurguluyor. ICO, yıl boyunca yürüteceği uluslararası kampanya kapsamında üreticiler, hükümetler, finans kuruluşları ve özel sektör ortaklıklarıyla iklim direnci sağlayan projeleri hayata geçirmeyi hedefliyor. 15'inci yüzyılda Yemen'de başlayan ve UNESCO listesindeki Türk kahvesiyle kültürel değere dönüşen bu emtianın geleceği, çiftçilerin refahına ve sürdürülebilir tarım politikalarına dayanıyor.

English