Küresel tarım piyasalarında fiyatlar sert ayrıştı

21 Eylül 2026 · AA Tarım & Ekonomi

Fed'in faiz artırımı ve güçlenen dolar küresel emtia piyasalarını baskılarken, tarım ürünlerinde hasat bolluğu ve arz artışı sert fiyat düşüşlerini beraberinde getirdi.

ABD Merkez Bankası Fed'in politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 3,75-4 aralığına yükseltmesi, küresel emtia piyasalarında ürün bazlı hareketliliği tetikledi. Dolar endeksinin haftalık bazda yüzde 1 artarak 100,2 seviyesine ulaşması ve ABD 10 yıllık tahvil faizlerinin yüzde 5,04 seviyesini test ettikten sonra haftayı yüzde 5'ten tamamlaması tarım ve sanayi emtiaları üzerinde genel bir baskı oluşturdu. Para politikasındaki sıkılaşma adımlarına rağmen tarımsal ürünlerde yerel arz ve talep dinamikleri fiyatların yönünü belirledi.

Hububat grubunda hasat faaliyetlerinin hızlanması ve üretim bölgelerindeki meteorolojik gelişmeler satış baskısını kuvvetlendirdi. Chicago Ticaret Borsası verilerine göre kile başına buğday fiyatı haftalık bazda yüzde 1,6 gerilerken mısır fiyatı yüzde 0,6 düşüş kaydetti. ABD'nin üretim sahalarında beklenen yağışların kışlık ekim koşullarını iyileştireceği öngörüsü ile Avustralya, Arjantin ve Kanada'daki güçlü rekolte görünümü buğdaydaki kayıpları derinleştirdi. Karadeniz bölgesindeki lojistik riskler ise fiyatlardaki düşüş eğilimini sınırlayan temel faktör oldu.

Soya fasulyesi piyasası, güçlü ihracat verileri sayesinde hububat grubundaki genel düşüş eğiliminden pozitif ayrışmayı başardı. ABD Tarım Bakanlığı verilerine göre, 10 Eylül ile biten haftada toplam soya fasulyesi ihracat satışları 1 milyon 702 bin tona ulaştı. Bu satışların 875 bin 300 tonluk kısmını doğrudan Çin'in gerçekleştirdiği alımlar oluşturdu. Chicago Ticaret Borsası'nda soya fiyatları yüzde 0,5 artış kaydederken, hasadın ilerlemesi ve tarlalardan gelen yüksek ilk verim sonuçları fiyatlardaki yukarı yönlü ivmeyi sınırladı.

Şeker piyasasında artan fiziki teslimatlar ve zayıflayan tüketim dinamikleri fiyatların yönünü aşağı çevirdi. Londra piyasasında işlem gören ekim vadeli sözleşmeler kapsamında teslimata sunulan şeker miktarının yıllık bazda yüzde 91 gibi rekor bir artışla 499 bin 350 tona yükselmesi fiziki piyasadaki talep durgunluğunu gözler önüne serdi. Bununla birlikte petrol fiyatlarındaki düşüşün küresel etanol üretim iştahını azaltması Intercontinental Exchange üzerinde işlem gören ham şekerin libre fiyatında yüzde 4,4 oranında değer kaybına yol açtı.

Kahve piyasasında en büyük üretici Brezilya'dan gelen olumlu hava tahminleri fiyatlar üzerinde belirleyici oldu. Ülkenin ana üretim merkezi Minas Gerais bölgesinde kaydedilen güçlü yağışlar, yeni sezon çiçeklenme dönemine dair rekolte beklentilerini kuvvetlendirdi. Intercontinental Exchange tarafından takip edilen arabica kahve stoklarının geçmiş dönemlerin dip seviyelerinden toparlanma göstermesi de arz endişelerini hafifletti. Bu gelişmeler neticesinde vadeli piyasalarda kahvenin libre fiyatı haftayı yüzde 3 düşüşle tamamladı.

Endüstriyel tarım ürünlerinden kakao ve pamukta zayıf talep ile artan sevkiyatlar sert fiyat düşüşlerini beraberinde getirdi. Fildişi Sahili'nde 1 Ekim 2025 ile 13 Eylül 2026 dönemini kapsayan pazarlama yılında limanlara ulaşan kakao miktarının yüzde 18 artış göstermesi arz krizini yatıştırdı. Borsa depolarındaki stokların iki yılın zirvesine yakın seyretmesiyle kakaonun ton fiyatı yüzde 10,6 geriledi. Benzer şekilde küresel talep endişeleriyle pamuk fiyatı da haftayı yüzde 5,7 kayıpla kapattı.

Emtia piyasasının enerji ve metal kanadında ise Orta Doğu jeopolitiği ve Çin sanayi verileri fiyatlamalara yön verdi. Alternatif sevkiyat yolları ve ABD stok artışlarıyla Brent petrol varil başına yüzde 2 değer kaybederken, doğal gaz fiyatı yüzde 0,6 yükseldi. Petrol fiyatlarındaki düşüşün enflasyon baskısını kısmen hafifletmesiyle ons bazında gümüş yüzde 2,8, altın yüzde 0,7 prim yaptı. Baz metallerde ise Çin'in sanayi üretimindeki yüzde 5,2'lik artışın etkisiyle bakır fiyatları yüzde 2,5 yükseliş gösterdi.

English