Tarlada fiyat düşük ama pazarda etiketler yüksek
· GıdaTarım
Türkiye genelinde üretim kapasitesine rağmen tarladan sofraya uzanan tedarik zincirindeki fiyat farkı giderek açılırken, TÜİK verilerindeki şeffaflık ihtiyacı yeniden gündeme geldi.
Tarladan Sofraya Fiyat Uçurumu
Türkiye genelinde geniş tarım arazileri ve Antalya gibi bölgelerdeki yoğun örtü altı seracılık faaliyetleri güçlü bir üretim kapasitesine işaret etmektedir. Buna karşın büyük kentlerde tarımsal ürün fiyatlarının yüksek seyretmesi piyasa dinamiklerini tartışmaya açmaktadır. Çiftçinin tarladan ve seradan çıkış fiyatlarının dönemsel olarak aşırı düşük kalması ürünlerin tarlada kalmasına yol açmaktadır. Üretim ile tüketiciye ulaşma süreci arasında bozulan denge, perakende satış fiyatlarının ciddi şekilde yükselmesine neden olmaktadır.
TÜİK Verileri ve Toptan Fiyatlar
Üretici ile tüketici arasındaki fiyat farkının resmi boyutu Türkiye İstatistik Kurumu tarafından paylaşılan verilerde izlenmektedir. TÜİK, Tüketici Fiyat Endeksi kapsamındaki doğrudan madde fiyatlarını kamuoyuyla paylaşmasa da tarım ürünlerinin toptan satış fiyatlarını düzenli olarak ilan etmektedir. Pazar ve market tezgahlarındaki etiketler çiftçinin satış bedelleriyle karşılaştırıldığında, zincirin halkaları arasında oluşan devasa kâr marjı ve aracı payı somut olarak kendini göstermektedir.
Şeffaf Veri İhtiyacı ve Çağrı
Piyasadaki fiyat dengesizliklerinin sağlıklı analiz edilmesi ve spekülasyonların önüne geçilmesi için resmi istatistiklerin şeffaflığı kritik önem taşımaktadır. TÜFE kapsamındaki madde fiyatlarının yeniden kamuoyuna açıklanması, toptan ile perakende fiyatlar arasındaki makasın tereddütsüz ortaya konmasını sağlayacaktır. Tarım piyasalarında üreticinin hakkını korumak ve tüketicinin ucuz gıdaya erişimini kolaylaştırmak adına veri paylaşımında yapıcı adımların atılması gerekmektedir.